MNED

Дарстай ням гариг

2012-01-31T21:57:00.000+08:00

Зад уух юм сан гэж ирээд нээх сүртэй гарчигийн доор баахан стрессээ тоочоод байсан. Тэгээд яг уух болохоороо бас уудаггүй юм байна. Юун зад уух байх вэ? Муухай баба архи уудаггүй шд. Өнгөрсөн ням гаригт нэг айлд зочилов. Гэрийн эзэд нь манай ангийн хүүхдүүд. Ингээд гэрийн эзэдтэй кино хөзөр тоглонгоо дарс шимж, инээлдэж суулаа. Нэг өдрийг сайхан өнгөрүүлэв ээ гэж.

Өнгөрсөн долоо хоногт хуримтлагдаад байсан асуудлууд энэ 7 хоногийн эхээр замхарч эхлэж байна. Өнөөдөр жаахан дотор уужирлаа. Ойрын үед шинээр гарч байгаа кино, жүжиг, тоглолт үзээгүй юм байна. Дараагийн амралын өдөр театрт очьё байз.

Зад уух юм сан

2012-01-26T23:05:00.000+08:00

Ойрын үед стресстэй байна оо. Ажил жаахан урагш муутай. Гадуур явахаар утаа униар... Хотын зам нь машиндаа хахчисан. Гудамжинд явж байхад машинууд тал талаас цочтол чигнаалдаад... Мөсөн каток шиг болсон замаар хөлөө зөөж ядан, хөлд орж байгаа хүүхэд шиг бээвэгнэж явахад хүрч байна. Ер нь бол ямар нэгэн юм дутагдаад ч байгаа юм шиг. Хамаг стрессийг таягдан хаяж, сайхан шоудах юм сан. Бүүр тас үсрэх хэмжээнд ууж, хэн нэгэнд дотороо хуралдаад байгаа бодлоо ярих юм сан...

Өнөөдөр facebook-ээ шалгатал хамгийн анх дурлаж байсан нэг бүсгүйн зургийг санаандгүй олж үзлээ. Нэг жаахан хүүхэд тэвэрчихсэн байна. Бодвол хүүхэд нь байх.

Бараг 14 жилийн өмнөх асуудал. Саяхан л юм шиг санагдаж байна. Хэрвээ тэр бүсгүй надад "За" гэж хэлсэн бол миний амьдрал өдийд ямар байх байсан бол? гэж бодлоо. Зургийг нь хармагц миний зүрх түг түг гэж хүчтэй цохилоод нэг л сонин мэдрэмж. Би тэр бүсгүйд одоо болтол хайртай юм байх даа? Гэтэл тэр хүн одоо айлын эхнэр, хүүхдийн ээж шд.

"Hanzo" гэж ангийн bar нээгдсэн гэж байгаа. Очиж үзэх төлөвлөгөө зохиочихсон байгаа. Тэнд л очиж зад ууя. Таньдаг ангийн хүүхдүүд ч тааралдах биз. Бие сэтгэлийн жаргал ч эдлэе. kkkk

Амьдрал гэнэтийн явдлаар дүүрэн байдаг

2012-01-18T23:55:00.000+08:00

Шинэ он гарсанаас хойш блогтоо салхи оруулаагүй юм байна. Ингээд 2012 оны анхны тэмдэглэл. Өнгөрсөн оны 12 сарын сүүлээр ажлынхаа шинэ жилд оров оо. Харин маргааш нь миний хоолой өвдөв. Хоолой загатнаад байгаа юм шиг сонин мэдрэмж. Болдогсон бол хоолойгоо гаргаж ирээд сайхан маажаад хаячихмаар санагдав. Хоолой нь өвдөж байсан хүн болгон ийм мэдрэмжийг даван туулсан байх л даа. Хэд хоногийн дараа байдал хүндэрч хамар нэг бол битүүрч, эсвэл шингэн нус гоожоод хачин царайлав. Хоолой өвдсөн нь хамрын ханиад болж даамжирсан хэрэг. Хамартайгаа ноцолдсоор байгаад ойр орчимын арьс нь хуурайшиж, улайлт үүсэв. 12 сарын 31-нийг ханиадтай үдэж, шинэ оны эхний өдрийг ханиадтайгаа угтав. 2012 оны 1 сарын 1. Оюутан цагийн стрэйт найз маань гэртээ урьж байна. Гэрлээд удаагүй, хүүхэд нь дөнгөж нэг ой өнгөрч байгаа залуу гэр бүл.

Би: -Ханиадтай учраас би гэрээсээ гарч чадахгүй гэж тайлбарлаад урилгаас нь татгалзав.

Тэр:-Ханиад бол асуудал биш. Манайд хүрээд ир.

Би:-Хэрэггүй биз дээ. Нярай хүүхэд ханиад халдаачихна. Чи өөрөө анагаах ухааны чиглэлийн хүн ханиад хэрхэн халддагийг мэдэж байгаа шд

Тэр:- За тэр, яахав дээ. Чамайг ирэх үед бид хүүхдээ нөгөө өрөөндөө байлгана. Чи манай гэрт заавал ир. Эхнэр бид хоёр ширээ зассан.

Би: Энэ удаа гэрээсээ гарах арга алга аа.

Тэр: -Уг нь чи хүрээд ирсэн бол их сайн байсан юм.

Ингээд бидний яриа дуусав. Гэтэл хагас цагийн дараа өнөөх маань дахиад над руу залгаж байна.

Тэр:-Чи хэзээ гэрээсээ гарах гэж байна?

Би:-Танай гэрт очно гэж би хэлээгүй шд.

Тэр:-Чи яасан сүртэй юм бэ? Ганц нэг муу ханиаданд дарлуулаад гэртээ шигдэж байх ч гэж. Ханиад хамаагүй. Хүрээд ир

Айлд зочилж чадахгүй гэдгээ дахин хэлсэнээр бидний яриа дуусав. Цагийн дараа дахиад над руу утасдаж байна. Энэ удаа миний дугаар руу залгаад тэр

-Ээжтэйгээ яриул гэлээ.

Би элдэв юм бодолгүй утсаа ээждээ өгөв. Учир нь энэ найз маань манай гэрийнхэнийг бүгдийг нь танина. Ээжийн утасны яриа:

Ээж:-Сайн. Сайн байна уу миний дүү. Ажил нь сайн уу?

Тэр:-... .... ....

Ээж: -Баярллаа Шинэ оны мэнд.

Тэр:-... .... ....

Ээж.:-Өө тийм үү? За тэгье.

Ээж утсаар ярьж дуусаад надад хандаж "Чи хувцасаа өмсөөд найзынхаа гэрт оч."

Би:-Энэ удаа яах юм бэ? Ханиад томуутай байж айл хэсмээргүй байна.

Ээж:-За, яахав дээ. Хүн дуудаад байхад оч. Найз чинь чамайг нэг бүсгүйтэй танилцуулая гэж байна.

Намайг байн байн дуудаад байсан шалтгаан нь энэ байж. Утас дахиад дуугарлаа.

Гэртээ уриад байсан гол шалтгаан нь эхнэрийнхээ найз бүсгүйтэй намайг танилцуулах санаатай байж. Надтай танилцуулах гээд байгаа бүсгүй нь далайн чанад дахь нэг улсад магистрын зэрэг хамгаалсан (боломжийн боловсролтой), эрдэм шинжилгээний ажил хийдэг, сэхээтэн, даруухан, нөхөрт гараагүй юм гэнэ. Найз маань над руу дөрөв дэхь удаагаа утасдахдаа л намайг уриад байгаа учир шалтгаанаа тайлбарлав. Их сургуульд сурч байхдаа танилцсан сайн найз маань надад санаа тавьж эхнэртэй болгох гэж оролдсон нь энэ байж. Гэрт нь очихгүй болохоор ээжээр намайг дарамтлуулах арга хэрэглэсэн байгаа юм даа. Тэр найз маань намайг "ангийнх" гэж мэдэхгүй л дээ. Намайг хань ижилтэй болгох гээд санаа тавьж байгаа найздаа баярламаар ч юм шиг. Бас намайг албан хүчээр хүнтэй танилцуулах гээд байгаад нь бухимдал ч төрөх шиг болов. Гэхдээ, хэрвээ би ханиад шуухнаа тусаагүй байсан бол найзыгаа анхны удаа утасдахад нь л хүүхдэд нь бэлэг сэлт аваад найзынхаа гэрт гүйгээд очих байсан юм. Тэгээд гэрт нь очоод надтай танилцуулах гээд байгаа бүсгүйтэй нь ч танилцах л байлаа. Даанч би ханиадтай юм чинь гэрээсээ гараад явах дэмий шд. Амьдрал гэнэтийн явдлаар дүүрэн байдаг гэж үнэн юм даа.

Ер нь бол намайг богтолж аваад хань ижилтэй болгох гэж нэг бус удаа оролдож байгаа юм. Ээж өөрийнхөө нэг найз авгайн охинтой суулгах гэж шахаж байлаа. Цаадах нь ч гэсэн дуртай байсан гэнэ лээ. Гэхдээ дургүйд хүчгүй болохоор би танилцаагүй юм.

Дараа нь манай ажлын газрын нэг ах өөрийнхөө охин дүүтэй танилцуулах гэж оролдож байлаа. Энэ тухай өмнө нь блог дээрээ цухас бичиж байсан санагдаж байна. Дараа нь манай ажлын газрын нэг ах "Чамайг хүргэнээ болгомоор байна. Миний охинтой суу" гэж санал тавьж байлаа. Ажил дээрээ "цус ойртоод дэмий" гэж бодоод, бас угаасаа тэр охин нь надад таалаглаагүй тул би эелдэгээр татгалзаж билээ.

Он гарсанаас хойш "одоо хань ижилтэй болох цаг чинь аль хэдийнэ ирсэн" гэж гэрийхэн шахах нь улам нэмэгдэв. 1 сарын 1-нд ТЭР найз маань гэртээ урьсанаас л ийм сэдэл үүссэн нь гарцаагүй л дээ. Шинэ он гарсанаас хойш болсон гол үйл явдал бол энэ. Уг нь хүүхэдтэй болоод "ааваа" гэж дуудуулах гоё л санагдаад байгаа юм. Даанч бас асуудал байна шүү дээ. Тиймээ?

За ингээд өнөөдрийн тэмдэглэлээ дуусгая даа.

2011 оны сүүлийн өдрийн тэмдэглэл

2011-12-31T18:44:00.000+08:00

Энэ он дуусахад 5 цаг л дутуу байна. Хаа сайгүй л 2011 оны тайлангаа гаргаад шилдэгүүдээ тодруулаад, алдаа оноогоо тооцож байна. Би ч гэсэн юу дутах вэ дээ. Оны тоймоо бичье.

2011 онд анх удаа блогийнхоо төрсөн өдрийн тэмдэглэсэн юм байна. Блог бичдэг болоод нэлээн олон жил болчихжээ.

2011 онд анх удаа Богд хааны ордон музейг анх удаа үзлээ. Улаанбаатарт амьдарч байсан хэрнээ огт хааны ордон руу орж үзээгүй явсан байна лээ. Энэ жил Үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний 100 жилийг тэмдэглээд Богд хааны Монголын түүхэнд гүйцэтгэсэн үүргийг төр засаг их өндөр үнэлээд байгаа юм билээ.

2011 онд MNED пицца хийж сурсан. Одоо бол пицца хийх асуудал биш. Гал тогоонд хэмээх блог хөтөлдөг бүсгүйд хандан амттай сайхан хоолны жор бичиж нэтэд оруулдаг нь талархал илэрхийлье.

2011 онд сэтгэл маань татагдаж байсан нэг бүсгүй надад "Уучлаарай" гэж хэлээд өөр хүнээс жирэмсэн болоод маамуу гаргачихан. Гэхдээ иймэрхүү зүйл надад анх удаа тохиолдож байгаа биш болохоор сэтгэлээр нэг их унаагүй. Бид найзууд хэвээр үлдсэн.

2011 онд анх удаа Сэлэнгэ аймгийн Хүдэр суманд очиж үзлээ. үүргэвчээ үүрээд л ганцаараа аялалд яваад ирсэн.

2011 оны 11 сарын 11-нд 11 цаг 11 минутад төрсөн өдрөө тэмдэглэсэн. 2011/11/11 11:11 ховор тохиох мөч шүү. Би их гоё өдөр төржээ. Ийм гоё өдөр төрүүлсэн аав ээждээ баярлаад баршгүй.

2011 онд анх удаа ОХУ-ын Халимагийн бүгд найрамдах улс руу ганцаараа үүргэвчтэй аялал хийсэн. 400 жилийн өмнө Монголоо орхиод явсан монгол угсаатнуудтай уулзах сайхан байлаа. Халимаг найзтай болсон.

Ер нь халимаг, буриад, тува гээд харь улсад байгаа Монгол угсааныханд монгол хэл, ёс заншилаа мартахгүй байх, Монголд ирж суурин амьдрах хүсэлтээ гаргасан хүмүүсийг тосоод авч байх төрийн бодлого хэрэгтэй юм байна даа гэж бодсон. 12 сарын 29-нд Үндэсний эрх чөлөөний өдөрт зориулсан УИХ-ын хүндэтгэлийн чуулганд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үг хэлэхдээ "Би монголын түүхт төрийн тамгыг түшиж байгаа хүний хувьд өнөөдөр монголчууддаа хандаж нэгэн зүйлийг уриалах гэсэн юм. -“Монголчуудаа олуулаа болцгооё, Монгол нутагтаа ирцгээ” гэж уриалах гэсэн юм. Би энэ уриалгыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд, Монгол хүн бүрт хандаж, Монголоо гэсэн зүрх сэтгэл бүрт хандан хэлж байгаа юм. Бидний өвөг дээдэс үеийн үед энэ газар нутаг дээр олуулаа аз жаргалтай амьдрахыг мөрөөдөж ирсэн." гэж хэлсэнийг сонсоод хувьдаа дэмжиж байлаа.

Баяртай 2011 он минь.

Монголдоо

2011-11-29T13:45:00.002+08:00

За явсаар байгаад гэртээ ирчихлээ. Монгол ирээд албан тасалгааны цонхоор амьдрал ямар байгааг ширтээд л сууж байна.

Халимаг дуу

2011-11-16T10:48:00.000+08:00

Youtube-ээс Халимагийн нэг ийм дуу оллоо. Би чамд хайртай 2 киноны видео дүрсийг ашиглаж. Дууны үг нь их аятайхан юм.

Сэмхэн дарсан зураг

2011-11-14T22:53:00.000+08:00

Хэд хоногийн өмнө нийтийн унаанд явж байхдаа цэргийн сургуулийн сонсогч залууг анзаарч харсан юм. Царайг нь харсан чинь муухан эмэгтэй хүнээс дээр юмаа. Бас хөмсөгөө засчихаж. Нүүрэндээ энгэсэг нимгэн түрхэж. Япон, Солонгост бол эрэгтэй хүн нүүрэндээ энгэсэг жаахан нялчихсан гудамжинд явж байвал хэвийн үзэгдэл гэж бодож байна. Харин энд ийм юм анх удаа харлаа. Тэгээд сэмхэн зургийг нь дарчлаа.

2011.11.11 Өнөөдөр миний төрсөн өдөр

2011-11-11T04:59:00.003+08:00

За ингээд би гэдэг хүн нэг нас нэмчихдэг юм байжээ. Энэ удаа 1 гэсэн цифр олон давтагдсан содон өдөр болж байна.

2011-11-11
Сая хамт амьдардаг roommate маань миний төрсөн өдрийг Facebook-аас хараад хөөрхөн сувенир бэлэгллээ.)))

PS: 11 сарын 11-нд өдрийн 11 цаг 11 минутад хаана юу хийж байх вэ? гээд бодоод л байна.

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 8. Халимаг залуус миний радарт

2011-11-11T02:45:00.006+08:00

Халимагуудын дунд ороод явж байхдаа нүд бол алсын радиустай радар болчихсон л явж байлаа шд. Бараг л оодоос ирж яваа залуу хүн бүрийг сонжиж хараад... Ядаж байхад, халимаг залуучууд яасан ч сайхан цэвэрхэн цагаан царайтай юм. Огт таньж мэдэхгүй хүний зургийг учир зүггүй дараад байх бас эвгүй юмаа. Зургийн аппаратныхаа вспышкаг нь унтрааж байгаад сэм сэмхэн хэдэн зураг дарсан л даа. Гэхдээ нууцаар шахуу зураг авсан тул олигтой сайн чанарын зураг гараагүй. Нууцаар зураг дарах нь нэг бодлын кайфтай, нөгөө бодлын их эвгүй юм билээ. Папараци хийдэг мэргэжлийн гэрэл зурагчид ажлаасаа гоц кайф авдаг байхдаа л гэж бодож байсан.

Зураг 1. Халимаг охин

Зураг 2. Галарей ресторанд сууж байсан хоёр охин

Зураг 3. Галарей ресторанд ажилладаг залуу. Харсан чинь нэг л эгдүүтэй.

Зураг 4. Энэ ресторанд сууж байсан хоёр халимаг залуу

Зураг 5. Энэ ресторанд ажилладаг зөөгч. Хальт харсан чинь их цэвэрхэн царайтай юм билээ. МИАТ компанид олон улсын нислэгт ажилладаг нэг стюардесс залуутай жаахан төстэй ч юм шиг санагдаад явчихсан. Энэ сүүлийн залуу их хөөрхөн харагдаад байгаа юмаа. хэхэ

Хамгийн сүүлийн зурагны залуу өөрийнх нь зургийг аваад байгааг мэдчих шиг болсон. Зургийг нь аваад байгааг анзаараад бага зэрэг унтууцсан бололтой суудлаасаа босоод явчихсан.Элстэйд байхдаа ангийн нэг жаалхүү, мөн өөр хоёр залуутай уулзсан юм байна. Хамгийн эхэнд уулзсан ангийн хүүхэд бол надад зочид буудал олж өгсөн жаалхүү. Нэрийг нь Алдар гэдэг. 18 настай. Аав ээжтэйгээ амьдардаг. Элстэй хотын хөгжмийн сургуульд сурдаг гэж өөрийгөө танилцуулсан. Харин дараагийн танилцсан ангийн хоёр нь 27 настай, нөгөө нь 38 настай агаа. 27 настай залуугийн нэрийг Наран. Гэвч тэр Артур гэсэн орос нэр өөртөө сонгож авсан юм билээ. Эцэг эхээс заяасан халимаг нэрээс гадна орос нэр өөртөө сонгоод авчих юм бол местный оросуудтайгаа харилцахад их амар байдаг гэж Наран надад тайлбарласан юм. Харин 38 настай ангийн ахын нэр Бадминов. Наран, Бадминов хоёр Элстэй хотод хамтарч жижиг бизнес эрхэлдэг юм билээ.

Халимагийн Элстэй хотод ердөө 100 мянган хүн оршин суудаг тур хотынхо бие биенээ андахгүй. Хэн хэний хүүхэд вэ гэдгийг хөгшчүүд нь толгой дарааллан мэддэг юм байх. Ийм нөхцөлд манай ангийн халимаг хүүхдүүд нэлээн нуугдмал байдал өөр хоорондоо харилцахад хүрнэ. Манай Элстэйд гомофоб бодолтой хүмүүс олон. Хэрвээ чамайг "анги" гэдгийг хэн нэгэн гомофоб бодолтой хүн олж мэдэх юм бол ганц өдрийн дотор хот даяараа чиний талаар ярилцаж, амныхаа зугаа болгож таарна. Манай халимагуудын ихэнх нь консерватив үзэлтэй хүмүүс гэж Бадминов надад хэлсэн юм.

Элстэй хотод манай ангийнхан олон уу? гэж би асуулаа. Бадминов мөрөө хавчиж, мэдэхгүй гэж хэлээд толгойгоо сэгсэрсэн юм. Тэгвэл та Элстэйд байгаа ангийнханыгаа хэр таних уу гэж намайг асуухад ойролцоогоор 20 гаран хүнийг мэднэ гэж хариулсан. Элстэй хотод манай ангийнхан гол төлөв Оросын "Одноклассник", "Вконтакте" зэрэг social network-оор л харилцдаг гэж Наран хэлэв. Элстэй хотод манай ангийнхан дагнан үйлчлүүлдэг бар, саун , кафе байхгүй. Бас ангийнханы party болдоггүй. Яагаад гэвэл хот дэндүү жижигхэн. Ангийн party хийх гэж аль нэгэн баар, диско клубыг түрээлэх зориг гаргах хүн энэ жижиг газар байхгүй ээ. Тэгээд ч энэ нь нэлээн эрсдэл дагуулж мэднэ. Нийгэмд ялгаварлагдан гадуурхагдаад төрсөн нутагтаа амьдрахад хэцүү болно гэж манай ангийн халимагууд болгоомжилж байна лээ.

Наран, Бадминов хоёр монголд дахь ангийханы талаар бас сонирхож асуусан. Тэд Монголд ирж үзэх хүсэлтэй явдагаа ч надад хэлсэн. Тэдний энэ хүслийг нь би ч дэмжиж "Монголд заавал ирж, аялаарай" гэж тэдэнд зөвлөсөн. Ирэх зун хэрвээ тэд монголд ирэх юм бол хөтөч чинь болоод явж болно шүү гээд би ам алдчихсан. Өөрсдөө бүх зардалаа даагаад УБ-д ирчих юм хотоор жаахан дагуулж яваад, Тэрэлж, Чонжин болдог гэх мэт хотоос холгүй газар очоод үзүүлчихэд ядах юу байхав дээ. Тийм ээ? За ингээд ангийхаа халимагуудтай уулзаж яриа хөөрөө өрнүүлсээн.

Сүүлийн 30-аад жилд халимагууд оросжих үйл явц бүр ч түргэсэж байгаа юм байна. Халимаг охидууд орос залуутай гэрлэх нь их болсон гэсэн. За, энэ ч яахав, хүний хайр дурлалын асуудал. Дэлхий даяарчлагдаж байгаа өнөө үед асуудал биш. Халимаг, орос хүний дундаас гарсан хүүхдийг энд БОЛДЫР гэж нэрлэдэг юм билээ. Яагаад эрлийз хүнийг БОЛДЫР гэж нэрлэдэг вэ? гэж асуухад мэдэх хүн байгаагүй л юм даа.

Ирсэн зочин буцдаг болохоор би Элстэй хотоос явах цаг хугацаа ч болсон.Халимагт очиж үзэх юм сан гэсэн мөрөөдлөө биелүүлсэн. Гэхдээ миний мөрөөдөл ч үүгээр дуусчихгүй. Боломж гарвал өөр очиж үзмээр газар зөндөө л байна.

Халимагаас буцахдаа би их сайхан сэтгэгдэлтэй буцсан. Элстэй хот цэвэрхэн, нам гүм, машин зам нь түгжрээгүй. Хотын оршин суугчид нь уур уцаар, бухимдал багатай юм шиг санагдсан. Уулзсан халимаг болгонд "би Монгол хүн" гэдгээ дуулгахад тэд бүгдээрээ их найрсагаар хандаж байлаа.

Халимагт байхдаа би тусгаар тогтносон бүрэн эрхэт улсын иргэн байх үнэлж баршгүй эрхэм нандин юм гэдгийг сайн мэдэрч авсан. Надтай хамгийн анх уулзсан халимаг жаалхүү Алдар надаас Монгол Улсын гадаад паспортыг маань гуйж гартаа бариад зурагаа авахуулсан юм. Тэгээд зургаа авахуулчихаад миний паспортыг эргүүлэн өгөхдөө Алдар "Би энэ зургаа үе тэнгийнхэндээ үзүүлж гайхуулна" гэж хэлсэн. Дөнгөж 18 настай тэр жаалхүүгийн дотор хүртэл Монгол Улсыг гэсэн сэтгэл байна лээ. Халимагууд Монголоо гэсэн наашаа сэтгэлтэй хүмүүс.
За Халимаг ахан дүүс минь баяртай. Элстэй хотод аялсан тэмдэглэлээ ингээд дуусгая даа.

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 7. Аршан болтха

2011-11-10T03:41:00.005+08:00

Аршан болтха.

Түрүүчийн удаа Халимаг хэлний талаар баахан өөрийнхөө олж мэдсэн хэмжээндээ бичсэн. Харин өнөөдрийн тэмдэглэлдээ Элстэй хотод амтлаж зооглосон хоол ундны талаар бичье.

Аршан болтха гэдгийг орчин цагийн монгол хэл рүү орчуулах юм бол "Тавтай хооллоорой", "Сайхан хооллоорой" гэсэн утга санаа илэрхийлж байгаа юм. Ухаандаа идсэн уусан идээ ундаа нь хүний биенд хор биш, рашаан болж шингээрэй гэж бэлгэдэж байна. Хот хоорондын автобусаар 19 цаг явж Элстэй хотод ирээд зочид буудалд өрөө авчихаад, эргэж гарч хоол унд эргүүлсэн юм. Өнөө намайг монгол гэж мэдээд үнээ суга нэмэгдүүлсэн "Элиста" зочид буудлаас холгүйхэн "Хотан" гэдэг жижигхэн хоолны газар би орлоо.

Зураг 1. "Хотан" хоолны газрын хаалган дээр "Тавтай хооллоорой" гэж томоор бичсэн байлаа.

"Хотан" хоолны газраас би "дотур" гэж нэрлээд байгаа шөл захиалсан юм. Энэ бол хонины дотор шөл. Хонины зүрх, бөөр, уушиг, гүзээг жижиглэж хэрчээд, давс, сонгиноор амтлаад сайхан шөл гаргаж. Шинэ хонины шөл ууж байгаа юм шиг л сайхан болсон шд. Нэг таваг "дотур" шөл 65 рубль буюу 2730 төгрөг орчим. (1 рубль = 42 төгрөг гэж тооцов.) Сүүтэй цай 20 рубль буюу 840 төгрөг.

Зураг 2. "Дотур" шөл.

Халимагт байх хугацаандаа идсэн өөр нэг хоол бол "буйрэки". Өөр хоолны газар "Бериги" гэж бичсэн байсан. Энэ бол ер нь банш, бууз л гэсэн үг. Манайд буузыг жигнэдэг дээ. Харин халимагууд чанадаг юм билээ. Нэг порц нь таван ширхэг буйрэки ирнэ. Үнэ нь: 85 рубль. 3570 төгрөг. Хазаад үзсэн чинь дотороос нь тос өөх бялхаад... Би бол дороо л цадсан.

Зураг 3. Буйрэки. Энэ хоолыг бас "Береги" гэж нэрлэж байсан

Халимагт "боорцог" гээд нэг хоол байгаа юм. Манай монголд боорцог гэхээр тосонд шарсан гурилан бүтээгдэхүүн гэж ойлгоод байдаг даа. Харин манайханы хуушуур, пирошки гэж нэрлээд байгаа хоолыг энд боорцог гэж нэрлэж байна лээ.

Элстэй хотод Халимаг үндэсний хоолноос гадна энд орос, европ, итали, хятад, япон хоолны газар ажиллаж байна. Орос, европ, итали, япон хоолны газар нь оросууд, халимагууд л ажилладаг юм билээ. Харин хятад ресторанд хятадууд ажиллах юм. Энэ хятад хүний хөл хүрээгүй гэдэг гэж алга аа. Хаа холын бөглүү халимагт хүртэл хятадууд хүрч ирээд ресторан нээгээд ажилуулж байх юм.

Зураг 4. Элстэй хот дахь хятад хоол ресторан

Элстэй хотын төвд байдаг Галарей гэж худалдаа үйлчилгээний төвийн -1 давхарт нь их аятайхан цэвэрхэн, тохижилт сайтай ресторан ажилладаг юм билээ. Хамгийн гол нь энд үйлчлүүлж байгаа хүмүүс нь бас их аятайхан. Энд байхдаа хоол идэж ходоодоо баярлуулангаа, хөөрхөн, царайлаг халимаг охид залуучуудыг харж нүдээ баясгасан шд. Рестораны хоолны дундаж үнэ 150-250 рубль буюу 6000-10000 төгрөгийн хооронд хэлбэлзэж байгаа юм. Хамгийн хямдхан пицца 200 рубль буюу 8400 төгрөг орчимд. Монголд дуудлагаар пицца захиалахад ойролцоогоор 15000 төгрөг байдаг санагдаж байна. Ингээд харьцуулаад бодохоор энд хоолны үнэ ханш нь тун боломжийн юмаа.

Зураг 5. Галарей худалдааны төвийн -1 давхарын ресторан. Эндэхийн үйлчлүүлэгч нар нь ихэвчилэн залуучууд

Элстэйд байхдаа хүнсний дэлгүүрээр нь хэсэж үзсэн. Ихэнхи хүнсний барааны үнэ Москвагийн өөртөө үйлчилдэг хүнсний дэлгүүрийнхтэй ойролцоо байлаа. Анхаарал татсан нэг юм нь Элстэйн хүнсний дэлгүүрүүдэд хөлдөөсөн бууз зарж байна лээ. "Хинкали" гэж нэрлээд байгаа хөлдөөсөн бууз 1 кг нь 70 рубль 20 копеек. Өөрөөр хэлбэл 2900 төгрөг гэсэн үг. Буузны чимхэлт нь харин жаахан өөр юм билээ.

Зураг 6. Хинкали. Манайхаар бол хөлдөөсөн бууз.

Явуулын хүн хөлдөөсөн бууз худалдаж аваад ч яахав гэж бодоод аваагүй. Бууз дэлгүүрээс нь авчихаад хэнээр, хаана ч жигнүүлэх вэ дээ. Нөгөө зочид буудлынхан жигнэж өгөхгүй шд. Халимагуудад "бууз" гээд ярьсан чинь ойлгохгүй байна лээ. Тэгэхээр нь буйрэки, хинкалитай яг адилхан хоол гэж хэлсэн чинь сая нэг юм толгой дохиж, ойлгож байсан даа.

Ер нь Элстэй хотод очсон хойно хооллож ундлахдаа бол яг л Улаанбаатарын нийтийн хоолны газруудын үнэ ханшаар л хоол авч идэх юм байна лээ. За ингээд муу хүн идсэн ууснаа гэж... Баахан хоол ундны талаар бичлээ. Гэхдээ Халимагийн Элстэй хот руу явах гэж байгаа хүнд иймэрхүү мэдээлэл их хэрэг болно байх гэж бодоод бичсэн юм шүү.

Үргэлжлэл бий....

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 6. MNED халимаг хэл сурсан нь буюу "Би чамдаан дуртай"

2011-11-09T22:32:00.004+08:00

Халимаг руу аялалд гарахаар бэлтгэж байхдаа Халимаг-Орос толь бичиг интернэтээс олж ганц хоёр үг цээжилсэн юм. Халимагууд бол төрөлх эх нутгаа орхиод явсан монгол угсааныхан. Иймд бид бие биенээ ойлголцоод байж болох юм шиг санагдаад байгаа юм. Гэвч тэдний хэл, яриа нь орчин цагийн монгол хэлнээс ялимгүй өөр байна.

Уг нь бол халимагууд 1920-оод оны дунд үе хүртэл уйгаржин монгол бичгээр л харилцаж байж. Оросууд уйгаржин монгол бичгийг халж, крилл үсгийг халимаг авиа зүйд нийцүүлэн хэрэглэхийг тулгасан байгаа юм. Халимагууд 1930-аад онд латин цагаан толгой хэрэглэж байсан гэнэ. Үүний дараа эргээд крилл үсэг хэрэглэдэг болжээ. Монгол Улсад ч бас уйгаржихн монгол бичгээ орхиж, Оросуудын тулгалт шахалтаар латин үсэг, дараа нь крилл үсэг хэрэглэдэг болсон билээ. Уйгаржин монгол бичгээ орхиж, крилл үсэг хэрэглэж эхэлсэн цаг хугацаа нь Халимаг, Монголын аль алинд нь давхцаж байгаа юм. Оросын крилл үсгийн цагаан толгой нь 33 үсэгтэй. Харин монголчууд ө, ү гэсэн хоёр үсэг нэмж цагаан толгойн 35 үсэгтэй болсон. Гэтэл халимаг крилл цагаан толгой нь 39 үсэгтэй юм байна. Яагаад ингээд олон үсэг нэмэгдээд гараад ирэв гээд хартал монгол бичигт байдаг нг, хг гэх мэт авиануудыг тэмдэглэсэн нэмэлт үсгүүд байна. Бас нэгэн үе халимагууд латин цагаан толгой хэрэглэж байсны ул мөр болж латин хэлний h үсэг халимаг цагаан тогойд үлдсэн байх юм. Крилл үсгээр бичсэн халимаг үгний дунд латин цагаан толгойн h үсэг их содон харагдаж байлаа. Жишээ нь: маңһдур гэдэг үг. Монголоор бол маргааш гэсэн утга илэрхийлж байна лээ. Миний анзаарсанаар монгол, халимаг хэлэнд дараах хэдэн ялгаа байна.

1. Үгийн үндэс нь ижил боловч залгавар, дагавар нь жаахан хувирсан үг.

Жишээ нь:

Халимаг үг Монгол орчуулага Үгийн утга

нэгэн нэг нэгийн тоо. тооны нэр

чамдаан чамд чамд. Биеийн төлөөний үг. Ө.О тийн ялгал

хайг хаяг хаяг. Ямар нэгэн газрын байрлал.

гүүдл гүйх гүйх. Хөдөлгөөн заасан үйл үг

жолач жолооч жолооч. мэргэжил заасан нэр үг

2. Дуудлага нь монгол хэлэнд байдаг боловч халимаг хэлэнд огт өөр утга санаа илэрхийлж байгаа үг.

Жишээ нь:

Халимаг үг Монголоор

Баяртай Баяртай

Монголчууд хэн нэгэнтэй уулзаад, салах ёс хийхдээ "Баяртай" гэдэг дээ. Гэтэл халимагууд хэн нэгэнтэй уулзаад салах ёс хийхдээ "Сайн байтан" гэж хэлдэг юм байна. Халимагуудад "баяртай" гэж хэлэх юм бол цаадуул чинь "аж жаргалтай, баяр хөөртэй байна" гэж ойлгох нь байна.

Халимаг үг Монголоор

Мэнд Мэнд

"Мэнд" гэдэг үг халимагт хэлэнд " Сайн уу" гэсэн утга илэрхийлж байна. Залуучууд уулзаад хоорондоо ингэж мэндэлдэг. Гэтэл монгол хэлэнд "мэнд" гэдэг үг дангаараа төгс утга илэрхийлж чаддаггүй. "Өглөөний мэнд", "Эрүүл мэнд" гэх мэтээр холбоо үг үүсэж байж утга санаа нь тодорхой болдог.

Халимаг үг Монголоор

Дуртай Хайртай

Халимагууд хэн нэгэнд хайр сэтгэлээ илэрхийлэхдээ "Би чамдаан дуртай" гэж хэлдэг. Харин монголчуудад энэ өгүүлбэр жаахан марзандуу л санагдахаар байгаа юм.

3. Дуудлага нь орчин цагийн монгол хэлэнд байдаггүй халимаг үг. Жишээ нь:

Халимаг үг Монголоор Үгийн утга

шамин бүркә чийдэнгийн бүрхүүл -------------------

әәмг аймаг засаг захиргааны нэгж

нөр эс күрлһн нойргүйдэл нойр хүрэхгүй байх

Йосн Засаг засаг захиргаа, төр засаг гэсэн утга

гиичлүр зочид буудал -----------------------

меечг бөмбөг тоглоомон бөмбөг

Халимаг хэлэнд урт эгшиг байхгүй. Жишээ нь, цагаан гэсэн өнгө заасан тэмдэг нэрийг халимагаар цаган гэж бичдэг юм байна.

Хэл шинжлэлийн ухааны судлаач биш болохоор нарийн сайн ангилал гаргаж чадахгүй байх шиг байна. Халимагийн залуучууд өдөр тутмын хэрэглээндээ үргэлж оросоор ярьдаг юм билээ. Ер нь Элстэй хотод халимагаар ярьж байгаа хүн тун цөөнхөн. Элстэй хотод микроавтобусаар явж байхад өөдөөс хараад сууж байсан нэг ахмад настан л гар утсаараа хэн нэгэнтэй халимаг хэлээр харилцаж байхыг сонссон. Элстэй хотод байхдаа халимагуудтай зөвхөн оросоор л ярилцаж байлаа.

Ингээд бодохоор халимагууд төрөлх хэлээ хэрэглэхгүй байгаагийн улмаас халимаг хэл мартагдаж, мөхөж байгаа юм байна гэж бодоход хүргэсэн. Халимагт төрийн байгууллагуудын гадаа хаяг, мөн зарим нэг дэлгүүр, хоолны газрын хаяг нь л халимагаар байна лээ. Ихэнхи газрын хаягийг оросоор бичжээ.

Зураг 1. Халимагийн нийслэл Элстэй хотын захиргааны байрны гадаах хаяг. Хот гэдэг үгийг халимагаар балhсна гэдэг юм байна. Ер нь бол балгас гэж л ойлгож болохоор.

Зураг 2. Элстэй хотын төвд байдаг дэлгүүр. Бас Элстэй хотод "Даян" гэдэг нэртэй диско баар байдаг юм билээ.

Нэгэнт халимаг хэлний талаар ярьсан болохоор Халимагт гардаг сонин хэвлэлийнх нь талаар бичье. Угаасаа Халимагт төрөлх хэлээрээ ярьдаг хүн цөөхөн болохоор бүх сонин хэвлэл нь оросоор хэвлэгддэг байх гэж таамагласан юм. Гэтэл халимаг хэлээр хэвлэгддэг сонин Элстэйд байна. Хотын гудамжинд тусгай самбар дээр Элстэй хотод хэвлэгддэг сонингуудыг дэлгээд хадчихсан байхаар нь зургийг нь авсан юм.

Зураг 3. "Халимагийн үнэн" сонин. Энэ сонин халимаг, орос хэлээр хэвлэгддэг юм байна. Зарим нийтлэл нь халимагаар, зарим нь орос хэлээр.

Зураг 4. "Известия Калмыкии" сонин. 100 хувь орос хэлээр хэвлэгддэг.

Элстэй хотын захиргааны байшингаас 50 гаруй метрийн зайтай байрладаг "Галарей" хэмээх худалдаа үйлчилгээний төв дотор нэгэн ресторанд орсон чинь Халимагийн үнэн сонины шинэхэн дугаар байхаар нь аваад унших гээд оролдоод үзлээ. Халимаг хэлээр сонин уншсан чинь ер нь надад ойлгогдохоор юм байна лээ. Гэхдээ огт юу гэж байгааг нь мэдэхгүй халимаг үг мэр сэр тааралдсан. Өгүүлбэр дотор нь орос үгнүүд ч тэр чигээрээ бичигдсэн байна лээ.

Зураг 5. Халимагийн үнэн сонины 11 сарын 1-ний өдрийн дугаар. 8-р нүүр.

Бараг 500 жилийн өмнө төрөлх монголоосоо нүүгээд явсан халимагууд нэлээн оросжижээ. Бид халимагаар ярьсанаас оросоор хоорондоо ярилцах нь илүү амар байдаг гэж надтай уулзсан халимаг залуучууд ярьж байсан юм. Төрөлх хэлээ мартаж байгаа нь харамсалтай л санагдсан. Гэхдээ Элстэй хотод хүмүүс төрөлх хэлээрээ харилцах таатай нөхцөл бүрдүүлээгүй юм билээ. Дэлгүүрт барааны үнэ, нэр төрөл нь оросоор, кафе ресторанд хоолны цэс нь бас л оросоор. Гудамжны зарлал сурталчилгаа ч бас орос хэлээр....

Зураг 6. Ирэх 12 сарын 4-нд ОХУ даяар парламентын сонгууль болно. Оросын парламентын сонгуулийн сурталчилгаа аль хэдийнэ эхэлжээ. Эрх баригч "Нэгдсэн Орос" намын сурталчилгааны самбар. Элстэй хот.

Зураг 3. Элстэй хотын "Найрамдал" цэцэрлэгт хүрээлэнд байдаг түргэн хоолны мухлаг. Энд орос, халимаг үндэсний хоол зардаг юм билээ.

Цагаан сар гэсэн холбоо үг энэ зурган дээр байгаа биз. Халимагууд жил бүрийн 2 сард цагаан сарын баярыг хийдэг юм билээ. Цагаан сарыг хаврын баяр гэж үздэг. Халимагуудын өөр нэг том баяр нь жил бүрийн 12 сарын 7-8 өдрүүдэд тэмдэглэдэг ЗУЛ гэж баяр. ЗУЛ баяраар халимагийн он тоололоор шинэ он, шинэ жил гарлаа гэж үздэг. Энэ тухай надад Халимаг жаалхүү Алдар ярьж өгсөн юм.

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 5. Элсгүй Элстэй хот

2011-11-08T08:01:00.003+08:00

Өнгөрсөн хэд хоног зав муутай байсан тул тэмдэглэлээ бичиж амжсангүй. Олон хүнд хүлээлт үүсгэсэн болохоор өнөөдөр олон зураг хөрөгтэй, уртхан юм бичнээ. За аялалын тэмдэглэлээ үргэлжлүүлэе.

1862 оны хавар нэгэн орос эр Халимагийн тал нутагт хувийн модон байшин барьжээ. Гэтэл бусад оросууд түүний байшинг тойруулж хувийн байшин сууц нэмж барьсанаар яваандаа энэ газар тов хийсэн жижигхэн суурин газар үүссэн гэнэ. 1930 онд энэ сууринг хотын статустай болгож Элиста [Элстэй] гэж нэрлэсэн түүхтэй. Нэрнээс нь ургуулан бодоход энэ хотыг учиргүй их элсэн дунд байдаг юм байна хэмээн төсөөлж байсан нь эндүүрэл байж. Элстэй хот тал хээрийн бүс нутагт байрладаг. Анх нэг ч модгүй тэгшхэн тал газар байсан гэнэ лээ. Хотын статустай болсон хойноос мод бут тарих кампанит ажил өрнүүлж, өнөөдөр Элиста хот битүү модтой болж чаджээ. Элстэйчүүд хотынхоо мод бутыг сүрхий арчилж, торддог юм билээ.

Зураг 1. Элстэй хотын "Жангар" театр

Музейгээс гараад хэсэг алхаж байгаад микро автобусанд сууж хотын төвд хүрлээ. Ингээд баахан явган алхаж хоттой нь танилцаж эхлэв ээ. Элстэй хот янз бүрийн хөшөө, баримал, дурсгалын самбар ихтэй юм. Хотын төвд нэг ийм хөшөө миний нүдэнд өртсөн юм.

Зураг 2. Элстэй хотын төвийн цэцэрлэгт гудамжинд үндэсний хөгжим барьсан хүний хөшөө.

Зураг 3. Хөгжимчин эрийн барималыг арай ойроос харвал...

Элстэй хотод ердөө 100 мянган хүн оршин суудаг. Манай Дархан, Эрдэнэт хотын дайтай. Хотын захиргаа, Халимагийн төрийн ордон нь төв талбайгаасаа хэдхэн алхамын зайд зэрэгцээд сүндэрлэж байх юм.

Зураг 4. Элстэй хотын захиргааны байр

Зураг 5. Арслантай хөшөө.Элстэй хотын захиргааны байрны гадаа

Зураг 6. Элстэй хотын захиргааны байр

Зураг 7. Халимагийн төрийн ордон. Халимагууд үүнийгээ "Цагаан Ордон" гэж нэрлэдэг юм билээ. Энд Халимагийн Ерөнхийлөгч, Засгийн Газар, Парламент, мөн Халимаг дахь ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхэт төлөөлөгч ажилладаг юм билээ.

Зураг 8. Тэмээний хөшөө

Зураг 9. Элстэй хотын төвд байрладаг худалдаа-үйлчилгээний төв

Зураг 10. "Пагода на семи дней" цогцолбор. Элстэй хотын төв талбайн гол чимэг.

Зураг 11. Буддын шашны тэргүүн Далай лам халимагийн ард түмэнд энэ хүрдийг бэлэглэжээ

Зураг 12. Элстэй хотын төв талбай

Зураг 13. Элстэй хотын төв талбайн ерөнхий байдал нэг иймэрхүү

Зураг 14. Элстэй хотын "Найрамдал" цэцэрлэгт хүрээлэн. 1995 оны 7 сарын 6-нд барималыг Далай ламын төрсөн өдөрт зориулан Кирсан Илюмжиновын санаачилгаар хийжээ.

Зураг 15. Энэ бол Халимагт төдийгүй, Европт анх удаа залсан бурхан багшийн хөшөө

Зураг 16. Элстэй хотын төв гудамжны гэрлийн шон. Үндэсний уламжлалыг тусгасан байгаа биз.

Зураг 17. Найрамдал цэцэрлэгт хүрээлэнгээс Элстэй хотын төв талбайн "Пагода на семи дней" цогцолбор ингэж харагддаг юм билээ.

Зураг 18. Халимагийн удирдагч, ахмад дайчин, ЗХУ-ын баатар Городовиковын хөшөө

Зураг 19. Элстэй хот. Ленины гудамж

Зураг 20. Халимагийн үндэсний гимназийн бэлгэ тэмдэг хөшөө

Элстэй хотын төв гудамжаар хэсэг зугаалаад "Бурхан багшийн алтан сүм" рүү явлаа. Халимаг руу явахын өмнө энэ сүмийн талаар уншиж байсан болохоор тодорхой мэдээлэлтэй байсан юм. "Бурхан багшийн алтан сүм"-ээ халимагууд энгийн хар яриандаа "Хурул" гэж нэрлэдэг юм билээ. 2004 онд Далай лам Халимагт айлчлал хийхдээ энэ сүмийг барих газрыг өөрөө шинжиж сонгосон юм билээ. Сүм байгаа энэ газар өмнө нь Элстэй хотын барилгийн материалын үйлдвэр байрлаж байж. Зах зээлийн эдийн засагт шилжсэнээр барилгийн материалийн үйлдвэр дампуурч, байшин сав нь балгас болж хувирсан ажээ. Балгас байсан энэ газар сүм хийд барьсанаар орчин нь эрс өөрчлөгдөж, одоо сүсэгтнүүдийн ирж буян хураадаг газар болж хувирсан нь энэ.

Зураг 21. Элстэй хот дахь Бурхан багшийн алтан сүм. Энэ бол Европ дахь хамгийн том буддын шашны сүм

Зураг 22. Сүмийн хаяг нь халимаг, орос хэлээр. Халимаг хэлэнд зарим эгшиг үсэг л гээгдээд байдаг бололтой.

Зураг 23. Бурхан багшийн алтан сүмийн ажиллах цагийн хуваарь. Өдөр бүр 08.00-20.00 цагийн хооронд үүд хаалга нь нээлттэй.

Зураг 24. Сүмийн хашаан дотор 20 гаруй ийм бурхантай

Зураг 25. Бурхан багшийн алтан сүм

Зураг 26. Сүмийн хашаан дотор

Зураг 27. Сүмийн эргэн тойронд нэг л нам гүм

Зураг 28. Сүмийн барилгийн эргэн тойронд 108 хүрдтэй

Зураг 29. Сүмийн үүд хүртэл 108 шатны гишгүүрээр алхана. Шатны хажууд усан оргилууртай

Сүмийн хашаан дотор зураг авах нь чөлөөтэй. Харин сүм дотор гэрэл зураг, дүрс бичлэг хийхийг хориглодог. Сүм рүү орохын тулд үүдэнд нь гутлаа тайлж орно. Би ч гутлаа тайлаад сүм рүү нь орлоо. Нар зөв тойрч явсаар хойморт нь залсан бурханд мөргөлөө.

Зураг 30. Бурхан багшийн алтан сүмийн ерөнхий байдал

Бурхан багшийн Алтан сүмээс гараад "Шатрын хотхон" руу явахаар шийдэв. Шатрын хотхон нь Элстэй хотын захын дүүрэгт байрладаг аж. Шатрын хотхон руу яаж явах вэ? гэж гудамжинд яваа хэд хэдэн асуув. Гэтэл хүн болгон өөр өөр зүг рүү явахыг зөвлөж толгой эргүүлээд хаячлаа. Энэ олон замын хаагуур нь явах вэ? гэдэг шиг, энэ олон зөвлөгөөний алийг нь дагах вэ? гэдэг сонголтын өмнө ирэв. Аргаа бараад өнөө халимаг жаалхүү рүү утасдав. Ашгүй өнөөх маань шатрын ордон руу хэрхэн явахыг товч, тодорхой хэлж өгөв. Бас оройхон тийшээ нэг газар уулзахаар болзоо тогтоолоо.

Зураг 31. Шатрын хотхоны төв хаалга

Сити Чесс хотхон Элстэй хотын захад байрладаг юм байна. Хотын төвөөс 7-р чиглэлийн микроавтобусанд сууж, эцсийн зогсоол дээр нь буулаа. Сити Чесс хотхон нь сүүлд баригдсан шинэ барилга гэсэндээ Элстэй хотын төвийн дүүргийн барилгуудаас загвар, хийцээрээ эрс ялгагдаж, арай илүү өнгөлөг юм. Энэ хотхонд шатрын ордоноос гадна 3 одтой зочид буудал, Япон болон Европ хоолны ресторан, хувийн орон сууцнууд байдаг юм билээ. Шатрын ордон руу орж үзэхэд 1-3 хүн үнэ төлбөргүй. Харин 3-аас дээш тооны хүн ороход тодорхой хэмжээний төлбөртэй юм байна. Үүдний жижүүр нь намайг хэдүүлээ яваа юм бэ? гэж асуув. Ганцаараа яваа гэж хэлтэл шууд л үнэгүй оруулав.

Зураг 32. Шатрын ордон

Зураг 33. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж "Шатрын ордон"-д зочилж байжээ. Үүнийг гэрчлэх гэрэл зураг Шатрын Ордоны хүндэт зочидын самбарт өлгөөстэй байна.

Зураг 34. Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр Халимагт айлчлах үеэрээ мөн л "Шатрын Ордон"-д зочилж байжээ.

Зураг 35. Шатрын хотхоны ерөнхий макет. Шатрын хотхоныг барилгийн ажил бүрэн дуусаагүй. Ирээдүйд шатрын хотхон хэрхэн хүрээгээ тэлэхийг 36 зургаас хараарай.

Шатрын ордон дотор шатрын спорттой холбоотой сонирхолтой баримтууд, Дэлхийн Шатрын Холбооны гишүүн орнуудын төрийн далбаа, үе үеийн дэлхийн шатрын аваргуудын хөрөг зураг, Шатрын Ордоны хүндэт зочидын гэрэл зураг байрлуулсан том танхим, шатрын сургалт явуулах ангиуд, олон улсын хэмжээний тэмцээн зохион байгуулах зориулалттай том саруул танхимтай юм билээ.

Зураг 37. Шатрын ордоны дотор.

Зураг 38. Шатрын хотхон дотороо дэд бүтэцтэй "бичил хот" юм байна гэсэн сэтгэгдэл төрлөө.

Шатрын хотхоны хажуугийн хоёр давхар хаузны гадаа Монголын маань төрийн далбаа намирч байх юм.

Байшингийн гадаа яваад очлоо. Гэтэл гадаа нь ийм хаяг байна.

Монголын Консулын газар, Монголын мэдээлэл соёлын төв орж ажилладаг хүмүүстэй нь уулзая, танилцая гэсэн хүсэл төрсөн. Гэвч ням гариг байсан тул тэд амарч байгаа бололтой. Хоосон хаалга мөргөсөн доо. Ямар ч байсан Элстэй хотод Монголын консулын газар ажилладаг юм байна гэдгийг мэдэж авлаа.

Дараагийн удаа, халимаг хоол, халимагуудын аж амьдрал, мэдээж "манай ангийн" халимаг залуучуудын тухай бичнээ.
Үргэлжлэл бий....

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 4.Халимагийн үндэсний музей

2011-11-05T06:37:00.001+08:00

2011 оны 10 сарын 30. Ням гариг. Миний хувьд Элстэй хотын анхны өглөө. Хөнгөн цайлж аваад зочид буудлаас гарав. Гарахдаа өрөөний түлхүүрээ үлдээх хэрэгтэй гэж ресепшин хэлж байсан. Гэвч би өрөөний түлхүүрээ үлдээлгүй гарч явсан юм. Бас ресепшинд паспортоо үлдээх журамтай гэнэ. Би гадаадын иргэн. Гудамжинд цагдаа нар миний баримт бичгийг шалгаж магадгүй учраас би паспортоо үлдээх боломжгүй гэж тайлбарлав. Иймд тэд паспортоо үлдээ гэж дахин шаардсангүй. Ер нь би гадаад паспортоо таньж мэдэхгүй газар хэн нэгэн хүнд өгөх угаасаа дургүй. Гадаад паспортоо байнга л биедээ авч явж байхад сэтгэл амар байдаг юм.

Өчигдөр зочид буудал зааж өгсөн халимаг жаалхүү надад утасны дугаараа өгч, тусламж хэрэгтэй бол залгаарай гэсэн юм. Надад зочид буудлын хаяг хэлж өгсөн жаалхүү: "Миний нэрийг Алдар гэдэг. 17 настай" гэж өөрийгөө танилцуулсан. Хэрвээ Элстэй хотод явж байгаад ямар нэгэн асуух зүйл гарвал би Алдар руу утасдаж, зөвлөгөө авах нь зөв юм байна гэж дотороо бодож байсан юм. Алдар хэмээх тэр халимаг жаал надад тус болсоон.. болсон. Түүний тухай тусгайлан дараа бичнээ.

Зураг 1. Халимагийн Үндэсний Музейн барилга

Зочид буудлаас гараад замын эсрэг талд байрладаг “Халимагийн үндэсний музей” руу алхав. Музейн тасалбар нь 60 рубль. Гадаадын хүн үзнэ гэвэл тасалбар нь 100 рубль. Харин цэцэрлэг, сургуулийн насны хүүхдүүд, ахмадууд үнэ төлбөргүй музей үзэх эрхтэй юм билээ. 1 рубль=41 төгрөгийн ханштай гэж тооцвол музейн тасалбарын үнэ ойролцоогоор 2460 төгрөг. (Пататэгийн хүсэлтээр үнэ ханшийг нь монгол төгрөг руу шилжүүлж бичив.) Би түрүүвчнээсээ 100 рублийн дэвсгэрт гаргаж кассирт өгөв. Гэвч музейн ажилтан намайг гадаадын иргэн гэж огт таамаглаагүй бололтой. Надад 60 рублийн тасалбар өгч, 40 рубль хариулж өгч байна. Би “Баярллаа” гэж хэлээд тасалбар, хариулт мөнгөө авч үзмэрийн танхим руу нь эргэв. Халимагийн үндэсний музей 3 давхар. Үүнээс нэг, хоёрдугаар давхар нь бүхэлдээ үзмэрийн танхим. Гурван давхарт нь захиргаа, аж ахуй, санхүү нь байрладаг бололтой. Музей дотор фото зураг, видео бичлэг хийхэд бас нэмж мөнгө төлдөг юм билээ.

Зураг 2. Музейн барилга нь загвар хийцийн хувьд их өвөрмөц. Дээрээс нь харвал хоорондоо холбоотой монгол гэрийг санагдуулахаар юм билээ.

Музейн эхний танхимд Халимагийн газар зүйн тогтоц, байгаль, цаг уурын тухай мэдээлэл, нэлээн хэдэн зүйлийн шувуу, ан амьтаны чихмэл байна лээ. Харин үзмэрийн хоёрдугаар танхимд халимагуудын гарал үүсэл, түүхтэй холбоотой үзмэр байрлуулжээ. Монгол Улсын баруун хэсгээс нүүдэллэн явсанаас эхлээд, Халимагийг удирдаж байсан ноёд, тэдний удам угсааны тухай бүдүүвч, халимагууд Оросын хаант улсын ивээлд орсон тухай түүхэн баримт бичгийн хуулбар хүртэл байна лээ. Халимаг руу явахаас өмнө интернэтээс Халимагийн түүхтэй холбоотой мэдээлэл олж уншсан нь музей үзэх үед их нэмэр боллоо. Интернэтээс уншсан зүйлүүд маань баримт сэлттэйгээ музейн шилэн хоргонд байрлаж байна лээ.

Зураг 3. Халимагийн газар зүйн байрлалын зураг. Үндэсний музейн 1-р танхим

Дэлхийн хоёрдугаар дайны он жилүүдэд зориулсан тусгай үзмэрийн танхимд дараа нь явж орлоо. Дайны он жилүүдэд Оросын зэвсэгт хүчинд дэм болж Германы эсрэг тулалдсан Халимаг цэргүүдийн тухай мэдээлэл, зураг хөрөгтэйгээ байна.

Зураг 4. Дэлхийн 2-р дайны он жилүүдэд Халимагуудын тал нь Германы талд орж, оросуудын эсрэг, харин тал нь Оросын талд орж Германы эсрэг тулалджээ. Харин энэ туг бол Оросын талд орж Германы эсрэг байлдсан Халимагийн 110-р цэргийн дивизийн улаан туг.

1958 онд Оросууд Халимагийн өөртөө засах орныг сэргээн байгуулж удирдагчаар нь Городовиков Басан Бадминович хэмээх цэргийн албан хаагчийг томилсон юм билээ. Б.Б.Городовиков дэлхийн хоёрдугаар дайнд Оросын зэвсэгт хүчинд орж Халимаг цэргийн хороог удирдаж, хэд хэдэн ширүүн тулаанд орж, баатарлаг гавъяа байгуулсан юм билээ. Үүнийхээ төлөө нэлээн олон медалиар энгэрээ цоолж. Түүний авсан хамгийн том шагнал нь ЗХУ-ын баатар цол. Халимагийн өөртөө засах орныг сэргээсэний дараа энэ нөхөр устаж үгүй болох шахаад байсан үндэсний соёл, уламжлалаа Орос маягийн социалист бүтээн байгуулалттай хослуулж хөгжүүлж чадсан сүрхий алсын бодолтой хүн байж. Ер нь Элстэй хотод Городовиковын нэрэмжит гудамж бий. Түүний хүрэл хөшөө Элстэй хотод нэг бус, нэлээн хэд харагдана лээ.

Зураг 5. Халимагаас төрсөн ЗХУ-ын баатар, 1961 оноос хойш 80-аад оны эхэн үе хүртэл Халимагийг удирдсан Б.Б.Городовиковийн амьдрал, тэмцлийг харуулсан танхим

Социализмийн үеийн Халимагийн лидер нь Городовиков байсан бол харин шинэ үеийн Халимагийн лидер нь Кирсан Илюмжинов. Халимагийн Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан Кирсан Илюмжинов Дэлхийн Шатрын Холбооны Ерөнхийлөгчөөр ажилладаг Иймд шатрын спортыг их дэмждэг нь музейн үзмэрт ч тусгалаа олжээ. Халимагийн үндэсний музейд шатрын спорттой холбоотой үзмэрийн танхим байна. Энд манай Монголын шатрын холбооныхон Кирсан Илюмжиновт бэлэглэсэн шатар, өөр бэлэг дурсгалийн зүйл олон байна лээ.

Зураг 6. Халимагийн анхны Ерөнхийлөгч, Дэлхийн Шатрын Холбооны Ерөнхийлөгч Кирсан Илюмжинов.

Зураг 7. Дэлхийн Шатрын Холбооны Ерөнхийлөгч Кирсан Илюмжиновт Монголын Шатрын Холбооноос бэлэглэсэн шатар

Манай Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр, одоо бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж байгаа Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж нар Халимагт албан ёсны айлчлал хийхдээ Халимагийн ард түмэнд бэлэглэсэн Монголын үндэсний бэлэг дурсгалын зүйлийг музейн хойморт хүндэтгэлтэйгээр залжээ. Монголын төрийн тэргүүний бэлэг гэсэн тодотголтой үндэснийхээ бэлэг дурсгалын зүйлсийг хараад сайхан л санагдлаа. Бас Халимагт ирсэн Монголчууд ч энэ музейд хандив болгож бэлэг сэлт өгсөнийг нь музейн үзмэр болгож нэг шилэн хоргонд хийжээ.

Зураг 8. Халимагт ирсэн Монголчуудын музейд өгсөн бэлэгнүүд. Монголын шатрын холбооныхоны өгсөн бэлэг ч энэ дунд байна лээ.

Халимагууд 1578 оноос буддын шашин шүтдэг болсон юм билээ. Одоо Европ дахь хамгийн том буддын шашны төв нь Халимаг орон. Үндэсний музейд Буддын шашинтай холбоотой үзмэр байрлуулсан нэг танхим байна.

Зураг 9. Халимагийн нийслэл Элстэй хотод байдаг "Бурхан багшийн Алтан сүм"-ийн макет. Энэ бол Европ дахь хамгийн том буддын шашны сүм

Зураг 10. Орос, Халимагуудын уулзалт. Ер нь Халимагууд Оросын бүрэлдэхүүнд орж байх үеийг л дүрсэн харуулсан уран зураг

Зураг 11. Халимагийн шинэ үеийн зураачдын уран бүтээл. Зурагийн нэр : "Эмээ, ач хүү"

Зураг 12. Хэрвээ би андуураагүй бол энэ зургийн нэр "Гэр бүл"

Зураг 13. "Тэмээ"

За тэгээд энэ Халимагийн Үндэсний Музейн бүх үзмэрийг нь тоочоод бичээд байлтай биш.Бүх үзмэрийг нь зурагтай нь блогтоо оруулчих юм бол энэ музей дампуурчих байлгүй. Халимаг гэр, Халимагийн үндэсний ардын уран зохиолын сор болсон "Жангар" тууль гээд олон сонирхолтой үзмэр музейд нь байна. Зарим үзмэрийн зургийг нь авахыг зөвшөөрөөгүй. Ер үзмэрийн хувьд баялаг өв сантай, их дажгүй сайхан музей байна. Халимагийн Элстэй хотод ирэх юм бол заавал энэ музейг нь үзээрэй.

Дараагийнн удаа Элстэй хотоор хэрхэн зугаалсанаа бичнээ.

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 3. Элстэй хотод өнгөрүүлсэн эхний өдөр

2011-11-04T23:43:00.002+08:00

Автобусанд удаан хөдөлгөөнгүй сууж явсан тул хамаг бие чилээд, бөгс хавтгайдуу болоод жаахан хэцүү л байлаа. Гэхдээ би өмнө нь Хөвсгөл далайг үзэх гэж ганцаараа Улаанбаатараас Мөрөн хот руу автобусаар 24 цаг явж байсан туршлагатай. Элстэй хотод буумагц шинэ орчинд ороод дорхноо сэтгэл сэргэж, бие хаа, хөл гар чилж байгаагаа дорхноо мартав.

Зураг 1. Элстэй хотод нийтийн тээвэрт зөвхөн ийм ГАЗЕЛ маркийн микроавтобус ашигладаг юм билээ.

Элстэй хотын автовокзалаас хотын төв рүү нь очиж, хоноглох зочид буудал олох нь хамгийн чухал асуудал биз дээ. Ингээд автовокзалаас нь гарч нийтийн автобусны буудал дээр хэсэг зогсов. Ингээд асууж сураглаж байгаад хотын төв ордог микроавтобусанд суув. Элстэй хотод том оврын автобус, троллейбус, трамвай байхгүй. Хотын нийтийн тээврийн хэрэгсэл нь микроавтобус. Микроавтобус нь 10 рубль. Кондукторт нь мөнгөө өгнө. Манай Улаанбаатарын микро автобустай харьцуулах юм бол кондуктор нь автобусны буудал дээр орилж чарлахгүй. Суудлынхаа тоогоор л зорчигч суулгана. Хаяа даац хэтрүүлэн зорчигч тээвэрлэх явдал мэр сэр байдаг юм билээ. Гэхдээ шахаад суу гэж зорчигчоо дарамтлахгүй. Даац хэтрүүлэн орж ирсэн зорчигч микро автобус дотор хагас тонгойж, зогсож явна.

Зураг 2. Элстэй хотын төвд байдаг "Элиста" зочид буудал

Элстэй хотын яг төв талбайн хажууд “Элиста” хэмээх зочид буудал байна. Таван давхар энэ зочид буудалд өрөө авчих санаатай орлоо. Решепшин халимаг хүүхэн хумсаа будаад сууж байв. Би танай зочид буудлын өрөө ямар үнэтэй вэ? гэж асуув. Нэг хоногийн 1400 рубль гэсэн хариу сонслоо. Тэгээд намайг Монголын иргэн гэдгийг мэдмэгцээ “гадаадын иргэн нэг хоногийн 2000 рубль” гэж үнэ ханшаа суга өсгөдөг байна шд. Амандаа орсон тоогоо л тэр эмэгтэй хэлсэн байх. Би “уучлаарай, битгий дэмийр” гээд хаалгыг нь саваад гарав. Халимаг явахаар бэлтгэж байхдаа “Элиста” зочид буудлын талаар чадах чинээгээрээ мэдээлэл цуглуулсан ухаантай юм. Тус зочид буудалд байрлаж байсан хүмүүс их муу үнэлгээ өгч, “Элиста” зочид буудлын бохир заваан, үйлчилгээ гэж авах юмгүй хэмээн бичсэн байлаа. Энэ нь ч угаасаа үнэн бололтой.

Зураг 3. Элстэй хотын төв гудамж

Зураг 4. Элстэй хотын сүлд бэлгэ тэмдэг болсон багана

Зураг 4. Морьтой Жангар баатар гэж таамаглав. Гэхдээ ойр хавьд нь ямар ч тайлбар бичсэн самбар харагдсангүй.

Зочид буудлын гадаа зогсож эргэн тойрноо жаахан ажиглав. Хаашаа ч харсан монголчууд шиг царай зүстэй хүмүүс. Гудамжинд нь цөөн хэдэн оросууд алхаж явах нь үзэгдэнэ. Ер нь л яг Монголдоо байгаа юм шиг дотно санагдаад байлаа. Намайг энэ гадаад хүн байна хэмээн анзаарч байгаа хүн ч алга. Би халимагуудаас огт ялгарахгүй байгаа бололтой. Хотын төв хэсгийн гэрэлтүүлэг, зарлалын самбар нь Монгол үндэсний гэмээр хээ угалзтай юм. Цаг агаар, уур амьсгал нь ч зөөлөн. Зочид буудлын харалдаа машин замын хөдөлгөөн нь их сэлүүхэн. Элстэй хотод замын түгжрэл ч гэж алга. За ингээд гудамжинд гарч хэд алхаж байгаад нэг Халимаг жаалаас хямдхан зочид буудал мэдэх үү? гэж асуув. Өнөө жаал маань надад нэг зочид буудлын хаяг, хэрхэн очихыг нь зааж өгсөн юм. Гэтэл өнөө жаал хүү сүүлд нь "ангийн хүүхэд" болж таардаг юм даа.

Зураг 5. Миний буусан зочид буудал. Хажуудаа жижигхэн хүнсний дэлгүүртэй.

Ингээд Элстэй хотын 1-р микрорайонд Халимагийн Үндэсний Музейн замын эсрэг талд байрладаг нэгэн зочид буудалд ирлээ. Зочид буудлын ресепшин нь 60 гаран насны халимаг авгай байна. Би зочид буудлын өрөөг орж үзэж болох уу гэв. Өнөө авгай намайг дагуулан 2-р давхарт гарч сул байгаа өрөөгөө үзүүлэв. Өрөө нь бас ч гэж дажгүй ээ. Үнийг нь асуувал хоногийн 1200 рубль гэж дуугарч байна. Таниж мэдэхгүй газар өөр ямар ч зочид буудал хайгаад явж байх билээ. Ингээд энэ зочид буудалд хоноглохоор болов.

Зураг 6. Зочид буудлын өрөө нь нэг иймэрхүү

Өрөө нь дотороо угаалгын өрөө, жорлонтой. Коридортоо хувцасны шүүгээтэй, ширээ сандал, ор, толь, 21 инчийн өнгөт зурагч, хөргөгч, бас жижигхэн тупочка тавьжээ. Цонхны хажууд агааржуулагчтай. Зочид буудлын коридортоо дээрээ 5 литрийн баллонтой том ус буцалгагч тавьсан юм билээ. Зочид буудал эрж хайж явсаар байтал цаг нэлээн орой болсон байлаа. Ингээд жаахан юм идэж аваад тас унтав. Замдаа автобусанд нойр дутуу явсан болохоор нэлээн ядарсанаа мэдрэв. Ингээд маргааш өглөө нь 10 цагт сэрлээ. Нүүр гараа угааж, өглөөний цай уугаад зургийн аппаратаа халааслаад гадагшаа гарлаа даа.
Үргэлжлэл бий...

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 2. Замдаа

2011-11-03T00:25:00.003+08:00

Москва хотод хичнээн ч автовокзал байдаг юм байгаан. Бүү мэд. Москвагаас Элиста руу автобус хөдөлдөг хоёр автовокзал байна лээ. Би өөрийнхөө Москва дахь гэртэйгээ ойрхон орших автовокзалыг сонгов. Москва-Элстэй чиглэлд өдөрт таван өөр компаний таван автобус тогтсон цагуудаас замд гардаг ажээ. Би оройны 19 цагт аян замд гардаг автобусны тасалбар худалдаж авсан юм. Алянс-Тур гэдэг энэ компани Германд үйлдвэрлэсэн хоёр давхар, маш тохиолог автобусаар зорчигч тээвэрлэдэг. Хоёр давхар автобусанд амьдралдаа анх удаа сууж үзсэнээ нуугаад яахав. Миний суудал яг хоёр давхарт таарав. Хоёр эгнээ суудалтай. Голд нь ганц хүн л явах боломжтой. Зорчигч тасалбартаа бичигдсэн дугаартай суудалдаа л сууна.

Зураг 1. Замд автобус зогсож, зорчигчид жорлон руу гүйдэж, тамхилж, идэх уух юм зардаг ТҮЦ-рүү зүглэнэ.

Хоёр давхар автобусанд нэг ч хоосон суудал байсангүй. Миний суусан автобусанд залуус олон байлаа. Баасан гариг тул Москвад сурдаг халимаг оюутнууд гэртээ харих гэж байгаа биз гэж таамагласан юм. Тэгээд ч 11 сарын 4-нд орост “Ард түмний эв нэгдлийн өдөр” буюу хуучинаар бол Октябрийн хувьсгал ялсаны баяр тохионо. Баяр болж, олон хоног амрах тул ийнхүү Халимаг оюутнууд гэртээ очих нь ч аргагүй. Миний хажуугийн суудалд нэг халимаг бүсгүй суув. Нэрийг нь асуугаагүй тэр халимаг бүсгүй Москвад сүүлийн таван жил ажиллаж амьдарлаа. Эндээс залхаж байна. Гэртээ харихын хүслэн болж байгаагаа надад ярив. Би ч өөдөөс нь найрсагаар инээмсэглэж, түүний яриаг дэмжиж хэдэн үг хэлэв. Ингээд автобус хөдөллөө. Автобус хөдөлмөгц өнөө халимаг бүсгүй замын хүнс хийсэн гялгар торноосоо чипс гаргаж амандаа хийгээд, чихэвчний хөгжимөө сонсонгоо цонхоор ширтэж өөрийнхөө ертөнцөд умбав бололтой. Хамгийн сонирхолтой нь энэ бүсгүй солонгос дуу хөгжмийн улаан фэн. Замын турш чихэвчнийх нь цаанаас солонгос дуу хөгжим битүүхэн сонсогдож байлаа. Солонгос дуу хөгжим Халимагуудад таалагддаг бололтой. Автобус хөдөлсөний дараа би бусад зорчигчидыг нүдээрээ ангуучлав. Ер нь халимагууд их цэвэрхэн цагаан царайтай юм. Өнгөц харах юм бол солонгос, япон залуучуудтай төстэй ч юм шиг.

Зураг 2. Халимаг залуус ихэнхи нь цэвэрхэн цагаан царайтай, өнгөц харвал Солонгос, Япончуудтай ч төстэй юм шиг санагдав

Автобусны салонд 14 инчийн хоёр ширхэг өнгөт зурагт тавьжээ. Замын турш зорчигчдыг уйдаахгүйн тулд уран сайхны кино үзүүлдэг юм билээ. Москвагаас 19 цагт хөдөлсөн автобус оройн 23 цагийн орчимд нэгэн шатахуун түгээгүүрийн газрын ойролцоо түр зогсов. 30 минут зогсоно гэж жолооч чанга яригчаар зарлав. Зорчигчид автобуснаас цувран бууж, хөшсөн биеийн чилээгээ гаргана. Шатахуун түгээгүүрийн газрын ойролцоо нийтийн жорлон, бас хүнсний бүтээгдэхүүн өрж тавьсан жижигхэн ТҮЦ байлаа. Нийтийн жорлонд бие засахад 20 рубль. Харин хүнс зардаг ТҮЦ-нд нэг ширхэг төмстэй пирошки 25 рублийн ханштай. ТҮЦ-нээс нь төмстэй пирошки, байцаатай пирошки тус бүр нэгийг авч идэв. Замдаа бага сага идэх уух зүйл үүргэвчинд байсан л даа. Үүргэвчнээсээ цэвэр усаа гаргаж, халуун пирошки идэж ходоодоо баярлуулав. Автобус 30 минут энд зогсох ёстой байсан ч яагаад ч юм саатав. Жолооч автобусныхаа ар талыг ухаж, хогийн сав руу ямар нэгэн зүйл чулуудаж байгааг цонхоор харав. Автобусанд ялимгүй техникийн доголдол гарсан бололтой. Бүтэн нэг цаг зогссоны дараа автобус цааш замдаа гарав.

Москвагаас Элстэй хот хүртэл ойролцоогоор 19 цаг явдаг юм билээ. Ингэхдээ нийт дөрвөн удаа зогссон. Зогсож байгаа газар бүр нийтийн жорлон, ойр зуурын хүнсний бүтээгдэхүүн, пирошки, ундаа ус зардаг ТҮЦ ажиллана. Өнөө пирошкины үнэ 25 рубль байснаа Москвагаас холдох тусам нэмэгдэж 35-40 рубль болж байв. Харин Москвагаас холдох тусам нийтийн жорлонгийн үнэ хямдарч байлаа. Элиста орохоос наана нийтийн жорлонд орж бие засахдаа 5 рубль төлсөн. Автобусанд шөнө түшлэгээ налаад жаахан зүүрмэглэж явав. Өмнө нь ийшээ зүглэж байгаагүй тул хаагуур ч яваад байгаа юм бүү мэд. Ямар ч байсан Москва хотоос урагшаа л яваад байгаа гэсэн төсөөлөл толгойд байлаа.

Зураг 3. Халимагийн тал нутаг. Модгүй , тэгш тал газар хязгааргүй мэт үргэлжилнэ.

Элстэй хот орохоос ойролцоогоор 3 цагийн өмнө Волгоград хотын дундаар автобус явсан. Волгоград хотод зогссонгүй. Хотын нэг захаас нөгөө зах руу нь сүнгэнэчих шиг болсон. Энэ хотыг өнгөрмөгц уул, ой модгүй тэгш тал газраас автобус давхив. Өөрөөр хэлбэл миний зорин явж байгаа Халимаг орон ойртсон гэсэн үг. Гэхдээ дандаа асфальтан хар замаар явсан гэдгээ хэлэх нь зүйтэй. Ийнхүү Москвагаас Элиста хүртэл 1200 гаруй км замыг туулж дараачийн өдрийн [2011.10.29/Бямба гариг] 15 цагт Элиста хотын автовокзал дээр буулаа. За Халимагийн Элстэй хотын тухай дараагийн удаа бичье.

Үргэлжлэл бий...

Халимагт зорчсон тэмдэглэл: 1. Замд гарахын өмнө

2011-11-02T05:35:00.004+08:00

Өнгөрсөн долоо хоногт Оросын бүрэлдэхүүнд багтдаг Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын нийслэл Элстэй хотоор аялаад ирлээ. Өмнө нь Халимаг гэдэг үгийг сонсож байсан ч тэдний тухай цэгцтэй ойлголт огт байсангүй. Харин оюутан болсон хойноо л халимагуудын талаар бага сага мэддэг болсон. Сүүлийн үед Халимагт очиж үзэх хүсэлд автав. Тэнд очих таатай нөхцөл боломж өнгөрсөн долоо хоногт бүрдэхээр нь ухас хийгээд ирлээ. Гэхдээ сэтгэлийн хөөрөлдөө автаж Халимаг руу гэнэтхэн явсангүй ээ. Халимаг орныг зорих аялалдаа гарахаасаа өмнө чадах чинээгээрээ аялалын бэлтгэл хийлээ.

Эхний ээлжинд Халимагийн түүх, өнөөгийн байдлын талаар ном, сонин, сэтгүүл, интернэт ухаж үзлээ. ОХУ-ын өмнө хэсэгт, Каспийн тэнгисийн хөвөөнөөс холгүйхэн тэгш тал газар аж төрж байгаа Халимагууд бол монгол угсааны дүрвэд [дөрвөд], торгууд ястанууд. Одоогоос бараг 500 жилийн өмнө тэдний овог дээдэс өнөөгийн Монгол Улсын баруун хэсэгт аж төрж байгаад баруун тийш нүүдэллэн явжээ. Халимагууд өнөөгийн Казахстан, Киргизийн өндөр уулс, өргөн талыг туулж замдаа их л зүдэрч байж Каспийн тэнгисийн эрэг, Оросын Волга мөрний орчимд суурьшсан юм байна Волга мөрнөөс Каспийн тэнгис хүртэлх нутгийн газар зүйн тогтоц, байгаль нь төв Азийн цээжинд байдаг төрөлх Монгол нутагтай нь төстэй байсан тул Халимагууд урт удаан нүүдлээ өндөрлөж, энд гэр ачаагаа буулгаж, мал сүргээ хотлуулсан бололтой. Байрнаасаа хөдөлсөн чулуу гурван жил зовдог гэж ардын зүйр үг байдаг даа. Төрсөн нутгаа орхиж, харь оронд дасаж идээших гэж Халимагууд нэлээн зовжээ, хөөрхийс.

Монголоос гарч явахдаа казах, киргиз, ной, дагестан, оростай таарч, дээрэмдүүлж, тонуулж, алуулж хядуулжээ. Аж төрөх, амьдралын орон зай, байр сууриа эзлэн авахын тулд Халимагууд нутгийн уугуул үндэстэнүүдтэй эвлэрэх цагтаа эвлэрч, байлдах үедээ байлдсаар ямар ч гэсэн гэсэн өөрсдийн төрт улсаа байгуулж, эзэн хаан хүртэл сонгож байж. Гэвч аажимдаа сүр хүч нь буурсаар Оросын эзэнт гүрний харъяанд оржээ. 1917 онд Оросууд эзэн хааныхаа гэр бүлийг өнөөгийн Екатеринбург хотын орчимд ой модонд хороож, Октябрийн хувьсгал ялж байх үед Халимагууд оросын коммунистуудыг дэмжиж, хаант засгаа түлхэн унагаасанд нь талархал дэвшүүлж байжээ. Үүний хариуд Оросын коммунистууд Халимагийн өөртөө засах мужийг 1917 онд байгуулах шийдвэр гаргасан байна. Дараа нь 1935 онд Халимагийн өөртөө засах мужийг Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Халимагийн Автономит Улс гэж зарлав. Халимагууд тусгаар тогтносон бүрэн эрхэт улс байгуулж чадаагүй ч, автономит эрхтэй улс болжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа, тодорхой шалтгааны улмаас ЗХУ-ын удирдагч нар Халимагийн автономит улсыг хүчээр татан буулгаж, Халимаг үндэстнүүдийг Сибирь, Дундад Ази, Дагестан, Казахстан, Оросын Алтайн хязгаар руу цөлсөн байна. 1958 онд ЗХУ-ын удирдагч нар Халимагийн автономит улсыг сэргээн байгуулжээ. Цөллөгт явуулсан хүмүүс, тэдний үр хүүхдүүдийг Волга мөрнөөс, Каспийн тэнгис хүртэлх тал нутагт нь эргэж ирэхийг нь зөвшөөрчээ. 1980-аад оны сүүлээр ЗХУ задарсан ч Халимагийн статус нь олигтой өөрчлөгдөөгүй. Сүүлийн хорь гаруй жил “ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улс” гэж албан ёсоор нэрлэдэж байна. Халимагийн түүхийг товчхон дурьдахад нэг иймэрхүү.

Халимгийн тухай материал цуглуулах явцдаа Wikipedia-ийн орос хувилбараас нь Халимагийн тухай ерөнхий мэдээлэл авч монгол хэл рүү орчуулж, Wikipedia-ийн монгол хувилбар руу оруулсан. Ямар ч байсан Wikipedia-ийн монгол хувилбарыг хөгжүүлэхэд би өөрийн гэсэн хувь нэмэрээ оруулсан шүү гэдгээ энд завшааныг ашиглаад зарлая. (жаахан онгирчихлоо) Сонирхсон хүмүүс Халимагийн талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээллийг монгол хэлээр эндээс уншаарай.

Халимаг руу явахын өмнө дан ганц түүх, ерөнхий мэдээлэл унших нь хангалтгүй байлаа. Халимагийн нийслэл Элстэй [Элиста] хот руу ямар унаагаар очих вэ? Очоод ямар зочид буудалд хоноглох вэ? Халимаг руу түрүүвчиндээ хичнээн рубльтэй байвал болох вэ? Элстэй хотод нүд баясгахаар сонин содон юм юу байна вэ? гээд асуулт зөндөө ундарч гарч ирж байна аа. Юуны түрүүнд Элстэй хот руу ямар унаагаар очиж болохыг судаллаа. Москвагаас Элистэй руу долоо хоногт хоёр удаа Оросын РУСЛАЙН гэдэг иргэний агаарын тээврийн компани нислэг үйлддэг юм байна. Тасалбарын үнэ нь нэг талдаа 8500 рубль. Над шиг үүргэвчтэй аялал хийх гэж байгаа ядуу оюутанд бол дэндүү ахадсан үнэ. Ингээд Элстэй руу галт тэргээр очиж болох эсэхийг судаллаа. Харамсалтай нь 2004 оноос хойш Москва-Элстэй чиглэлд зорчигч тээврийн галт тэрэг үйлчилгээнд явахаа болисон юм байна. Москвагаас Волгоград хот руу галт тэргээр хүрч, тэндээсээ Элстэй орох машин, эсвэл автобусанд дамжин суух өөр нэг хувилбар байдаг. Олон унаа сэлгэх нь цаг алдахаас эхлээд, ер нь түвэгтэй санагдав. Москва-Элстэй хотуудын хооронд том оврын автобус явдаг юм байна. Тасалбарын үнэ ханш нь ч боломжийн юмаа. За ингээд би Элстэй руу автобусаар л явах нь зөв юм байна гэсэн шийдэлд хүрлээ.

Элстэйд очоод гудамжинд хонолтой биш. Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ харсан 10 сарын сүүлийн долоо хоногт өдөртөө +5 шөнөдөө -3 хэм. За ингээд Элстэйд ямар зочид буудал байдгийг интернэтээр хайж үзлээ. Элстэй хотын зочид буудалд бууж байсан хүмүүсийн сэтгэгдэлээ бичиж үлдээсэн форумыг хүртэл санаандгүй олж уншлаа. Элстэй хотод байдаг зочид буудлуудаас хамгийн эртнийх нь “Элиста” hotel. Гэвч “Элиста” зочид буудалд хоноглож байсан хүмүүсийн ихэнх нь тус буудал бохир заваан, үйлчилгээ тааруухан гэж муулжээ. “Сити чесс” хотхоны зочид буудал үйлчилгээ сайтай боловч үнэ нь өндөр юм. Өөр хэд хэдэн зочид буудал, бас үнэ ханшын тухай олж уншив. Гэсэн ч Элстэй хотод ямар зочид буудалд хоноглохоо шийдэж чадсангүй ээ.

Элстэй хотод үзэх харахаар юу байна гэдгийг нь бол түвэггүй олж мэдлээ. Бас Халимаг руу аялахад хэдий хэмжээний зардал хэрэгтэйг ч барагцаалаад тооцооллоо. Ингээд Халимаг руу ямар хугацаагаа л товлох үлдэв. Очоод тэнд хэд хоноод эргэж ирэх вэ? гэдгээ ч бас товлолоо.

2011 оны 10 сарын 27 [пүрэв гариг]. Элстэй руу явах автобус зогсдог нэгэн автовокзалыг зорив. Хэдэн цагт автобус хөдөлдөгийг нь интернэтээс урьдчилаад мэдсэн тул цагийг нь дөхүүлээд автовокзал дээр очлоо. Москва-Элиста гэсэн хаягтай автобус руу Халимагууд, цөөн хэдэн оросууд орж суудлаа эзлэж тухлахыг харав. Автобусны дэргэд давхраатай алаг нүдтэй, царайлаг ази залуу зогсож байхаар нь дөхөж очоод:

-Чи Халимаг уу? гэж асуув. Өнөө залуу надад “Тийм” гэж хариуллаа. Элстэй руу автобус хэдэн цаг явж байж хүрдэг вэ? Автобус замдаа зогсдог уу? Би Элстэй руу явах гэсэн юм. Зөвлөгөө өгөөч гэлээ. Автобус ойролцоогоор 19 цаг явж байж Элстэй хотод хүрнэ. Замдаа дөрвөн удаа зогсдог. Замын зогсоол дээр идэж уух зүйлийн үнэ өндөр тул замдаа идэх хүнсээ Москвад байхдаа зэхсэн нь дээр. Элстэй хотод оройн цагаар гадуур явах нь осолтой гэж надад хэлэв. Асуулт болгонд дэлгэрэнгүй хариулт өгсөн тэр Москвагийн нэгэн их сургуулийн 2-р дамжааны оюутан гэж өөрийнхөө талаар ч надад ярьсан юм.

Зөвлөгөө өгсөн халимаг оюутанд баярллаа, замдаа сайн яваарай гэж ерөөгөөд автовокзалын касс орж Элстэй орох автобусны тасалбар хэдэн рубль байгааг тодруулав. Москва-Элиста чиглэлийн хот хоорондын автобусны тасалбарын үнэ нь интернэтэд бичсэнээс ялимгүй илүү үнээр зарагдаж байлаа. Интернэтэд автобусны үнэ 1500 рубль гэж байсан юм. Тасалбарын үнэ 100 рублиэр нэмэгджээ. Интернэт сайтад байгаа мэдээлэл хоцрогдсон байжээ гэж би бодож амжив.

2011 оны 10 сарын 28 [баасан гариг]. Өглөө, өдөр нь хөөцөлдөх ажлаа амжуулаад, нар жаргахтай зэрэгцээд үүргэвчиндээ авч явах юмаа цуглуулав. Солих хувцас, хоолны хордлого, толгой өвдөх үед уух эм, идэвхижүүлсэн нүүрс, хурууны боолт гэх мэтийн ойр зуурын юм үүргэвчиндээ хамаад хийчихлээ. Мэдээж аялалд явах гэж байгаа хүн зургийн аппаратаа мартаж болохгүй. За ингээд автовокзалын касснаас тасалбар авч Элстэй хүрэх хот хоорондын автобусанд суудлаа эзлэв.

Халимагт очсон тухайгаа дараа үргэлжлүүлж бичье.

Өнөөдөр 11 сарын 1

2011-11-01T22:51:00.000+08:00

За интернэтэд ховорхон суудаг болсон тул блогоо эргэж тойрохдоо мааруухан байгаа. Дэлхийн хүн ам 7 тэрбумд хүрсэн тухай мэдээг зурагтаар сонсоод нэг л сонин догдолоод байлаа. 7 тэрбум дахь хүн ямар миний хүүхэд биш, ямар хамаа байхав дээ. Гэхдээ л сайхан л мэдээ байна лээ. Хүн төрнөө гэдэг. Нээрээ сониноос удахгүй миний төрсөн өдөр болох нь байна шд. Энэ жилийн төрсөн өдөр маань их учир жанцантай. Их олон нэгийн тоо давхацсан өдөр болно. 2008 оны 8 сарын 8-нд чинь гурван ширхэг 8-ийн тоо давхацсан өдөр гээд л энд тэндгүй сүйд болоод, Бээжинд 2008 оны 8 сарын 8-нд Олимпийн наадмын нээлт болж байсан даа. Үүнтэй зүйрлээд бодох юм бол энэ жилийн төрсөн өдрөө бас сүртэй ч хиймээр юм шиг санагдаад байгаан. Сониноос 3 өдөр, 2 шөнийн хугацаатай аялалд явсан. Аялалын тэмдэглэлээ удахгүй бичиж, блогтоо оруулна аа. Аялалын үеэр 200 гаруй фото зураг дарсан. Зураг, хөрөгтэй нэлээн уртхан тэмдэглэл бичнээ.

Интернэтээ санаж байна аа....

2011-10-24T23:38:00.001+08:00

За хүндэт блогчид, блогийн уншигчид сайн сууж байна уу? Ойрдоо байнга интернэтэд холбогдож чадахгүй жаахан тиймхэн байна аа. Байнга интернэтээс дүүжлээстэй байсаар дассан байна. Амьдралын хэмнэл, хэвшил түрхэн зуур өөрчлөгдсөн. Тэгээд л интернэтэд байнга сууж чадахгүй болчихоод байна. Интернэтэд холбогдохын тулд нэг модем авчихлаа. Уг нь бол модем нэг бодлын зүгээр юм. Хаа ч явсан халааснаасаа модемоо гаргаж ирээд ноутбуук руугаа шургуулаад л интернэтд холбогдож болохоор. Гэвч....

Гэвч энэ модем байрлал голдог "их зантай" эд юмаа. Манай өрөөнд бол шөнийн цагаар л модем гайгүй ажиллаад байгаан. Харин өдрийн цагаар бол модемноосоо нэтэд орно гэж гонжийнжоо шүү дээ. Харин өдрийн цагаар сургуулийн ном сангийн уншлагийн танхимд модем арай л дөнгүүр сүлжээ барьж байна аа. Гэвч би чинь өдөржингөө номын санд суухгүй шд. Хичээл ном, багштайгаа уулзах гээд сургуулийн хэдэн корпусуудын хооронд рейс хийчихнэ шүү дээ. Тэгээд хааяа л нэг интернэтэд сууж, Facebook -аа шалгаж, блогоо эргэж байна даа.

Баяртай хамартай аяга минь

2011-10-16T03:14:00.001+08:00

шинэ хуучин аяга. шаргал нь халаагаа өгч, хар нь надад үйлчлэх албандаа орж байгаа нь...

Хөөрхөн бүлтгэр нүдтэй, бондгор хамартай хөөрхөн шаргал өнгийн цайны аяга байдаг юм. Миний тэр цайны аяганд хэн ч цай хийж уудаггүй. Би ч "хамартай" аягандаа л цай хийж ууна. Гэрт байгаа өөр аяга руу би нэг нүдээрээ ч тоож харахгүй шүү дээ. Гэтэл саяханы нэг өдөр хамартай аягаа санамсаргүй алдаад шалан дээр унагаав. Аяга хага үсэрч, сэтэрсэнгүй. Харин сэнж нь салаад, дундуураа хэдэн хэсэг болоод хуваагдчихлаа. Хамартай аяга маань ингээд ашиглалтаас гарчихлаа. Ийнхүү хамартай аяга бид хоёрын хайр сэтгэл, үерхэлийн түүх дуусдаг байжээ. Хамартай аягаа сайн бариагүй эзэн би л буруутай л даа. Гэхдээ одоо яахав. Эд нь хэврэг, эзэн нь мөнх байвал болох нь тэр. Өнөөдөр дэлгүүр орж өөртөө шинэ цайны аяга худалдаж авлаа.

2011-09-24T23:53:00.000+08:00

Ойрдоо блог руугаа шагайлгүй уджээ. Дэлхий эргэдэгээрээ эргэж, хорвоогийн тоосыг хөдөлгөж л явна. Онцолж бичмээр нэг үйл явдал болсон. Төсвийн мөнгийг захиран зарцуулж байгаа хүмүүс хэрхэн заль мэх гаргаж, улсын мөнгийг халаасандаа хийдэгийг олж мэдэв. Хүмүүс чинь бага гэлтгүй мөнгө хувьдаа завшдаг юм байна. Шулуун шудрага зантай над мэтийн хүний санаанд багтамгүй. Тэгээд ч угаасаа буруу аргаар орж ирсэн мөнгө юм болохгүй шд. Шашины байр сууринаас хандсан ч үхсэн хойноо эрлэгт очоод, өнөө шамшигдуулсан өчүүхэн мөнгөнөөсөө болоод тамын тогоонд чанагдах байлгүй дээ гэж бодож сууна. Доод албан тушаалын жижиг гарын бачка ингэж байгаа юм чинь том дарга бол зоригтой, бас бүүр шуналтайгаар төрийн мөнгийг хувьдаа завшдаг байх даа гэж дотороо бодож суулаа.

Боож үхмээр өдөр

2011-09-11T04:37:00.001+08:00

Миний блогийн уншигчидаа!!! Өчигдөр инээдмийн кинонд гардагтай ижилхэн хөгийн юм боллоо. Бямба гаригийн үдээс хойш оюутан цагийн нэгэн стрэйт найз маань над руу утасдав. Тэр хэдэн сарын өмнө аав болсон билээ. Найз маань намайг урьж байна. Мэдээж, гар хоосон очиж болохгүй. Тэр тусмаа нярай хүүхэдтэй айлд бүүр ч хоосон гараа унжуулаад очиж болохгүй биз дээ. Шинээр гал голомтоо бадраасан айлд очихдоо жаахан юм зэхлээ. Айл руу явж байх замд гар утасны мессежний танил дуу нэг бус нэлээн хэдэн удаа жингэнэв. Утсаа аваад харсан чинь манай найз "Чи ирж байна уу?" гэж SMS бичсэн байна. "Очиж байна аа. Зам түгжирээд хэрэг алга" гэсэн хариу бичээд SEND дарчлаа. Төдөлгүй дахиад SMS ирлээ гэсэн дохио жингэлээ. Өнөөх чинь намайг гэртээ хүлээж ядаад тэсэхгүй байсхийгээд л SMS явуулаад байна даа гэж бодлоо. Гэвч миний энэ таамаглал буруу байж. Миний гар утас руу хэн нэгэн хүн нэгж явуулсан байна. Зүгээр ч нэгж явуулаагүй. Бүүр UNITEL-ийн байрны сугалаатай нэгж нэг бус нэлээн хэдийг явуулдаг байна шүү. Манай гэрийнхэний хэн нэгэн нь миний утсанд нэгж оруулчихлаа гэж эхэндээ бодов. Ээж руу утасдаж лавлав. Гэтэл гэрийнхэн ийм үйлдэл хийгээгүй гэнэ. Ер нь би л үргэлж өөрийнхөө гар утсанд нэгж авч хийдэг шд. Яаж ч бодсон би юу боллоо гэж өөрийнхөө утасны дансанд гэрийнхэнээрээ нэгж хийлгэхэв. За тэгэхээр, огт танихгүй хүн андуураад миний утсанд нэгж оруулчихлаа гэж таамаглав. Ингээд зорьсон айлынхаа гэрт ордогийн даваан дээр огт танихгүй UNITEL-ийн дугаараас залгаж байна. Миний утасны дугаар руу андуурч нэгж оруулсан этгээд залгаж, нэгжийг нь эргүүлээд явуулаач гэж гуйх нь л дээ гэсэн бодол толгойд гялсхийн орж ирэв ээ. Тэгсэн чинь утасны цаанаас нэг эмэгтэй хүн "Өөртэй чинь танилцаж болох уу?" гэж байна. Гэнэт дургүй хүрээд "Битгий дэмий солиор" гээд хэлчихлээ. Ерөнхийдөө танилцаж болох уу? гэсэн SMS, утасны дуудлага над руу ирж байсан түүх бий. Би ямар хүнтэй танилцах гэж зарлал өгсөн биш. Танилцая гэж шалаад байдаг хүмүүсийг би "утасны террорист" гэж нэрлээд байгаа юм. Тиймэрхүү террористуудтай хэлэлцээр хийхгүй гэсэн зарчимтай. Үзэл баримтлалдаа их үнэнч байгаа биз дээ. (Сүүлийн хэдэн өгүүлбэр ямар албархаг болчив доо.) "Битгий дэмий солиор" гэж хэлээд утсаа тасалсаны дараа манай ажлын газрын нэг хижээл насны эмэгтэй залгав.

-Байна уу?

-Байна аа. Эгч нь байна. Би сая гэртээ уйдаад хүүгийнхээ утаснаас чам руу залгасан юм.

-Өө, тийм үү, Танилцая гээд байсан хүн та байсан хэрэг үү? Дуугаа өөрчилж ярьжээ?

-Харин тиймээ. Чи ч иймэрхүү өдөөн хатгалганд автдаггүй юм байна. Ха ха ха

-Тэх, би нэг айлд ирчээд байна. Дараа яръя. Баяртай гэж би хэлээд утсаа таслав. Ингээд зорьсон айлдаа орлоо. Их сургуульд хамт сурч байсан найз, авгайтай нь яриа хөөрөө болж, хууч хөөрч суулаа. Манай хоёр найз ч яахав, хүүхдээ л яриад, өхөөрдөөд.... Ер нь нярай хүүхэдтэй хүмүүсийн ярианы гол сэдэв нь хүүхэд л болдог юм байна шд. Хоол унд идэж, араас нь монгол шимийн архиар даруулаад сайхан сууж байсан чинь гар утсанд дахиад SMS ирж байна. Энэ удаа ирсэн SMS -ийг уншсанаар над руу бөөн бөөнөөр нэгж харамгүй явуулсан хүн тодорлоо.

Одоогоос сарын өмнө би нэг бүсгүйд туслаж албан ажлынх нь бичиг баримтыг орчуулж өгсөн юм. Гэтэл өнгөрсөн 7 хоногт нөгөө бүсгүй чинь өмнөхөөсөө хэд дахин олон хуудас материал орчуулаад өгөөч гэсэн хүсэлт гаргаж e-mail-ээр баахан юм attach хийгээд илгээсэн байлаа. Ядаж байхад тэр нь миний мэддэггүй салбарын баримт бичиг. Мэргэжлийн нэр томъёог мэдэх шаардлагатай. Тэгээд ч бас би өөрөө ажил ихтэй тул энэ удаа орчуулж чадахгүй ээ гэсэн хариу явуулсан юм. Бараг тэр орчуулагын тухай мартсан байлаа.

Гэтэл өнөө бүсгүй чинь түрүүчийн долоо хоногт e-mail-дсэн материалыг яаж ийгээд орчуулаад өг. Гуйж байна. Би чам руу сугалаатай нэгж хэд хэдийг явуулсан шүү. Нэгж авсан биз дээ? гэсэн SMS байна. Ёооо...... Би яг боож үхэх шахав. Би тэрийг нь орчуулах боломжгүй ээ, гээд байхад заавал тулгаад, бөхөөр бол нуман тулгууртай мэх хийж намайг гацаанд оруулдаг байна шд. Ингээд бодсон чинь энэ бүсгүй ямар аймаар муухай шахалтанд оруулж байна аа. Бас түрүүн манай ажлын газрын хөгшин эмэгтэй хүртэл намба алдаж надтай танилцая гэж солиорч байгаа юм даа. Энэ бүх үйл явдлуудыг бодсон чинь инээд ч хүрэх шиг. Уур ч хүрэх шиг.

"Гэр" олон ангит кино

2011-09-06T21:50:00.000+08:00

SBN-телевизийн хийсэн "Гэр" олон ангит кинонд орчихлоо. Өнөө MNB-ийн "Амьдралд тавтай морил" киног бодвол хамаагүй амьдралтай юмаа. Аль насандаа хийсэн үйлийн юм байгаан зуслан дээр хөрш болж таарсан дөрвөн бүсгүйн амьдрал...

Киноны зохиол нь их гоё юмаа. Топ модель Одгэрэл олон хүүхэдтэй ээжийн дүрийг чадварлаг бүтээжээ. Харин Пүрэвсүрэнгийн дүр өөрт нь яг тохирчээ. Бараг жүжиглэх хэрэг байгаагүй, байгаагаараа л тоглосон байхаа. Бүлтгэр нүд нь эргэлдээд нэг юм эрж хайсан янзтай гэнэн хонгор охины дүрийг Пүрэвсүрэн гоё бүтээсэн байна лээ.

Юу гэж гарчиглахаа ч мэдэхгүй байна

2011-09-04T00:01:00.000+08:00

Одоогоос хэдэн жилийн өмнө блогтоо бичсэн бичлэгүүдээ эргэж нэг уншлаа. Тэр үеийн MNED өнөө цагийн MNED-ийн хооронд асар том ялгаа гарчихжээ. Гаднаасаа бол гойд юм өөрчлөгдөөгүй л байх. Харин энэ дотор сэтгэл зүй нэг л өөр болчихжээ.

9 сарын 1-нийг дурсах нь...

2011-09-01T22:22:00.002+08:00

Эхлээд жаахан серьезный сэдэв...
Намрын улиралыг хүмүүс "алтан" гэж өргөмжилжээ. "Алтан намар" ингээд хүрээд ирдэг юм байжээ. Зарим хүмүүс намрын улиралд учиргүй дуртай байх юм билээ. Уг нь ч ажил ундардаг чухал цаг. Монголчуудын ажил ид өрнөж байгааг замын хөдөлгөөний нягтрал давхар нотлож байна аа. Алтан намартай зэрэгцээд "намрын синдром" бас эхлэж байна. Нэг танил маань цэцэрлэгт хүүхдээ бүртгүүлэхийн тулд гадаа хоносон сурагтай. Цэцэрлэгт хүмүүжиж байгаа хүүхдүүдийн хоолны мөнгийг төр 100 хувь даадаг болсоноос хойш цэцэрлэгт хүүхдээ өгөх гэсэн эцэг эхчүүд нэмэгдэж. Өглөө өдөр, оройн хоолыг нь үнэгүй өгнө. Дуу шүлэг зааж өгнө гэж байхад цэцэрлэгт хүүхдээ өгөхгүй гэж тэнэг хүн л хэлнэ. Цэцэрлэг эрэлттэй болж байгааг мэдэрсэн эрхлэгч нар нь харин халаасаа зузаалсан байхаа. Цэцэрлэгийн хүүхэд бүртгэхэд хураамж авсан гэсэн гомдол гарч байсан. Цэцэрлэгт орж байгаа хүүхдээс ямар их юм шаарддаг юм бэ? Усан будаг, балын харандаа, хайч цавуу гээд жагсаах юм бол хөл гарын 20 хуруунд багтахааргүй их юм нэхдэг юм байна лээ. Саван, алчуур нь ч дүүрч. Харин учраа мэдэхгүй 2 настай хүүхэд усан будаг хэрэглэх нь юу л бол... Улсын цэцэрлэг пиг дүүрэн байгаа бол харин хувийн цэцэрлэгт байдал арай өөр. Гэхдээ хувийн хүүхдийн цэцэрлэгийн сарын төлбөр нь 250 мянга байдаг гэнэ. Жилийн 10 сараар үржүүлэх юм бол 2 сая 500 мянга. Их сургуулийн төлбөрөөс хоёр дахин өндөр байна. Төрийн мэдлийн их сургуулийн сургалтын төлбөр энэ жил 1 сая 1 зуун мянга байгаа гэнэ лээ. 1 нэг 1 зуун мянга төгрөг зарим айлын хувьд их мөнгө бол зарим айлын хувьд юу ч биш. Учир нь хувийн хэвшилийн ерөнхий боловсролын дунд сургуулийн төлбөр жилийн 2 сая төгрөгөөс 9 сая төгрөгт хэлбэлзэж байна лээ. Хувийн дунд сургуулийн төлбөрийн дэргэд төрийн өмчийн их дээд сургуулийн төлбөр инээдтэй сонсогдож байгаа биз дээ. Оюутнууд гэж жаргалтай хүмүүс байна аа. Сургалтын төлбөр нь 1 сая гаруй төгрөг боловч тэн хагасыг нь төрөөс даана шүү дээ. Бас дээр нь ирэх оноос эхлэн оюутнууд сардаа 70 мянган төгрөгийн тэтгэмж авна. Автобусанд бас үнэгүй шахуу зорчино. Ингээд бодохоор одооны оюутнууд жаргалтай юм аа.
Харин одоо хуучин дурсамж...
9 сарын 1 болж байгаа юм байна. Сургуультай холбоотой хэдэн дурсамжаа хуваалцая. 9 сарын 1 болохоос өмнө аавтайгаа хамт их дэлгүүр орж цүнх худалдан авсан юм даг. Өнөө цүнх нь их томоо. Гэхдээ их чанар сайтай орос цүнх байсан. MNED миний бие анх 1-р ангид орохдоо нөгөө авдар шиг том цүнхээ үүрээд сургуулийн босго давж байлаа шд. Миний анх хуваарьдагдсан бүлэг нь 1.Д анги. Сургуулийн гадаа жагсаж байгаа хүүхдүүдийг хараад нүд орой дээрээ гарч байлаа шд. Манай Монголд ийм олон хүүхэд байдаг юм байна гэсэн шүү ухааны юм бодоод л... Анх удаа амьдралаа нэгэн доор олон хүүхэд харж байгаа юм чинь аргагүй шд....Соёлын шоконд оролгүй яахав. Эхний өдөр цагаан толгойн хичээлээр А үсэг заалгав. Цагаан толгойн номны А үсэгтэй хуудас дээр нь алим, авдарны зураг. Ангийн багш хүүхдүүдийг нэг нэгээр нь дуудаад өнөө зургийг хуруугаараа заагаад л энэ юу вэ? гэж асууна. Ядаж байхад би гэж дүнхүү толгой, гялс авдар, алим гээд л хэлчихгүй дуугай зогсоод...Хүлээж ядсан багш "Хэсэг байзнаж байгаад ир" гээд суудал руу буцаана. Тэрнээс хойш орой болгон цагаан толгойн номны сэдвийг уншсан хүүхдийг гэр рүү нь явуулна гээд багш тамлана шд. Уншиж чадахгүй үсэглээд бөөн юм болно. Сүүлдээ сэдвээ цээжилж багшийг аргалчих заль бодож олно шд.

Дунд ангид орсон хойноо 8 сарын 31-нд шинэ цагаан цамц, костюм индүүдэж, гутал тослож оройг бардаг байлаа. Өглөө нь эрт босоод л сэтгэл нь догдолсон хүн сургууль руугаа гүйдэг байж билээ. 10-р ангид орсон жилдээ сургуулийн нээлт болох гээд хүүхдүүд анги ангиараа жагсаж байхад манай ангийнхан тэрүүхэн тэндээ томорч сургуулийн өмнөх талбайн сандал дээр тойрч суугаад процессийг алсаас ажиглаж зогсоно. Хичээлийн эрхлэгч алив 10. А-ийн хөвгүүд ирж жагсаалдаа зогс гэж цагаан хоолойгоор чарлаад л... Өглөө хичээлээс хоцорсон сурагч шал угаадаг дүрмийг анги даасан багш бодож олсон байлаа. Хичээлийн дундуур ангийн багш орж ирээд "хэн өнөөдөр шал угаах уу?" гээд л биднээс ял асууна. Ямар ч байсан 10-р ангид орсон жилдээ би нэг ч удаа ангийн шал угаагаагүй юм даг. Харин оюутан болсон хойноо 9/1 гэж догдохоо огт больж билээ.

Хөгжилтэй юмаа

2011-08-19T01:45:00.000+08:00

Хөгжилтэй пацан байна. Үзээд татаж унаталаа инээлээ

Ангийн party-д очсон нь

2011-08-16T23:16:00.000+08:00

Би сүүлийн үед нэг л бишээ. Шөнө болохоор унтахаа үзэхгүй. Өглөө болохоор орноосоо өндийх гэж бөөн юм болно. Нойр солигдоод байгаа бололтой. Бушуухан намар болж ажил жигдэрээсэй.

Өнгөрсөн 7 хоногийн амралтын өдөр нэг орой гэгэлзээд нэг л бишээ. Ёстой зүүн дээр суусан хүн шиг байж суух газраа олж ядав. Тэгтэл тэр орой нь ангийнханы парти болж байгааг мэдчихлээ. Угаасаа гэгэлзээд байсан хүн чинь гэрээсээ гараад явлаа. Очлоо. Очсон хойноо орох уу? Байх уу? гэж хэсэг тээнэгэлзэв. хэхэ. Би тэгэж байгаад бас сонин хүн шүү. Цагаанаа руу залгаж, SMS бичиж тийшээ орсон эсэхийг нь байн байн лавлав. Хэдэн блоггер найзууд ч ирсэн гэдгийг нь сонсоод, дотор нь ороод ханьтай гэж бодоод бүүр тайвширлаа. Дотор нь ороод нөгөө хэдийгээ нүдээрээ хайж олоод, ширээн рүү нь очлоо. Хүмүүс бүжиглээд л... Би бүжиглэж чадах биш. Лонхоо тэврээд буйдан руу нь шигдэж суугаад л... Таньдаг хэдэн блогчидтойгоо цөөн хэдэн үг солилоо. Би ер нь их дуугай, яриа хөөрөө муутай болоод байгаагаа тэгэхэд л мэдэрлээ. Би ер нь их зожиг болоод байга юм уу? Олон дунд ороод хэнтэй ч юу ч хамаагүй бураад байдаг галзуу зан даанч надад алга даа. Нэг л гунигтай царай гаргаад л лонх тэвэрээд л суугаад байлаа. Нэг том агаа над руу нэлээн сүрхий ширтээд байгаа юм шиг санагдав. Миний тэр бодол ч зөв байж. Нөгөө агаа чинь надтай танилцъя гэхээр нь бушуухан зайгаа барьчихсан. Тэгээд блоггер найзуудтайгаа жаахан сууж байгаад тэдэнтэйгээ салах ёс хийгээд ганцаараа гэртээ харьсан.

Өнөөдөр 23-р сургуулийн хажуугаар явж байхдаа гадаах тохижилт нь дажгүй болсоныг анзаарлаа. Хүнтэй болзоход боломжийн газар болсон байна лээ шүү.

Солгой хүмүүст баяр хүргэе

2011-08-13T21:15:00.000+08:00

Өнөөдөр дэлхийн солгой гартануудын өдөр гэдгийг гэнэт санав. Энэ өдрийн тухай анх 2002 онд сонирхолтой мэдээлэл уншиж байсан юм. Дэлхийн солгойчуудад баяр хүргэе.

Сүүлийн 5 өдөр гэрээсээ гараагүй. Орчиноос тусгаарлагдах шиг аймшигтай юм алга аа. Яг галзуурах нь ээ хэхэ.

Хөдөө яваад ирлээ

2011-08-08T14:14:00.002+08:00

Ганцаараа явж сураагүй биш. Энэ удаа ганцаараа шахуу аялалд явсан. Өнгөрсөн 7 хоногт Улаанбаатараас 400 км-ын алсад байдаг нэг жижигхэн газар очоод ирлээ. Ирэх очихын 800 км болж байна уу даа. Улаанбаатараас Дархан орох хот хоорондын автобусанд суучихлаа. Гар утсан дээрээ хадгалсан хэдэн дуугаа сонсоод явж байтал нэг мэдсэн Дарханд ирчихлээ. Дарханд өнгөрсөн жил очиж байсан болохоор одоо нээх сонин биш байна оо. Дарханы "Бирж"-ийн орчимоос жинхэнэ хөдөө газар хүргэж өгөх унаагаа олж суув. Японы суудлын хөнгөн тэрэг зорьсон газар минь хүргэж өгөх боллоо.

Манайхан гадаад үг хэллэгийг монголжуулахдаа гарамгай шд. Машины конусыг нь хоонс, аккумуляторыг нь хумлятор, радиог араажуу гэх мэтээр. Үүнд нээх ч буруу юм байхгүй л дээ. Жишээ нь амортизатор гэдэг үг байна. Манайхан амаржаа л гэнэ. Санаа нь бол тун зөв. Энхэл дохол, бартаатай замыг туулахад амортизатор гуай ачааны хүндийг хүлээж үүргээ гүйцэтгэнэ дээ. Гэтэл Дарханаас суусан машины амаржаа (амортизатор) нь замын турш амар заяа үзүүлээгүй шд. Хөдөөний шороон замаар явж байтал амаржаа нь хуга үсэрдэгийн. Бартаат зам дээр тас няс хийтэл дуугараад л доодохоо цохиод явсан. Жолооч хархүү ч үүнийг нээх тоож байгаа юм алга. Бартаан дээр тас хийлгэх болгонд Японд торго шиг замаар явдаг машины амаржаа нь манай хөдөөгийн замд тэсэхгүй юм гэж тайлбарлана.

Байгаль гэж янзтай гоё байна аа. Хаашаа л харна ой хөвч, галуу шувуу, дэлгэсэн хивс шиг том тариан талбай харж нүдээ баясгаж явлаа. За ингээд Дарханаас цааш машинаар 5 цаг явж байж орой нар жаргасан хойно хүрлээ. Машины жолооч надаас очих айлын маань асуув. Очих айлаа хэлтэл гэрийнх нь гадаа намайг буулгав. Очсоны маргааш ой модонд гарч жимс түүх төлөвлөгөөтэй байсан боловч тэнгэр уйлагнаж төлөвлөгөө нурааж орхив. Гэхдээ алзахгүй ээ. Их борооноос өмнө ойр хавийн уул хадаар нь зугаалаад амжсан.

Сумын төв нь нэг иймэрүү.

Бугийн зураг сийлсэн чулуун хөшөө. Нутгийнхан ч үүнийг буган чулуу гэдэг юм билээ.

Бага сага мойл түүж идсэн шд.

Очсон айлынхан ид, уу гэж хоол ундаар шахна. Би заримыг нь барахгүй бантаад.... Нутгийн хүмүүс өөрсдөө бүх хүнсний ногоогоо тарьж ургуулдаг болохоор 100 хувь натурал хүнс хэрэглэв. (За муу хүн идсэн уусанаа гэдэг. Энэ талаар цааш нь үргэлжлүүлэхгүй байсан нь дээр)

Ирсэн гийчин буцдаг юм болохоор эргээд УБ руугаа явах цаг боллоо. Буцах замд бас бага зэрэг адал явдалтай. Дархан руу Delica хөлөглөж буцах болов. Надаас гадна 3 эмээ, бага насны хүүхэдтэй гэр бүлийн хосууд, Дархан орж эмнэлэг бараадах зорилготой, бие нь чилээрхсэн нэг хөгшин. Дөнгөж хөдлөөд хол явж шальсангүй DELICA унтарчихав. Хөдөлгүүр нь соляркаа сорж авч чадахгүй байна гэсэн онош тавьжээ. Жолооч хархүү машинтай хэсэг зууралдаж байж арайхийн асаалаа. 10 гаран км газар яваад машин дахиад л унтарлаа. Өчигдөр авсан түлш элдэв юмны хольцтой байснаас болж машин ингэж байна гэдэг оношыг жолооч хархүү энэ удаа хэлэв. Эхнэр хүүхэдтэйгээ явж байсан залуу замаар явж байсан өөр машинд гар өргөөд цааш унаагаа сэлгэхээр болов. Дарханы эмнэлэгт үзүүлэх гэж байгаа хөгшин ч бас гэр бүрийн 3-тай хамт замаар явж байсан хөнгөн тэргэнд чихээд орчихлоо. Одоо би, жолооч, өөр гурван эмгэнтэй хээр зам дээр үлдэв ээ хөөрхий. Цахилгааны утасыг амандаа хийж, шүдээрээ холбоод өөрөө үхдэг баатар шиг л манай жолооч хөдөлгүүр рүүгээ шургаж ороод амандаа машины тостой гуурс хийгээд ямар нэгэн зүйлийг сороод, тэгсэнээ үлээгээд л түмэн янзийн аргаар оролдож байна аа. Гэтэл манай машины 4 хүнийг аваад урагшаа явсан суудлыг машины жолооч өөрөө ачааны машины кабинд суучихсан ирж явна. Учирыг нь асуутал бензин нь дууссан юм гэнэ ээ. Биднийг хаяж явсан хүний хүмүүс ердөө ганц давааны цаана л зогссон ажээ. Ингэж байтал ашгүй жолооч машинаа асааж чадав. Үнэхээр ганц давааны цаана бензингүй болсон өнөөх суудлын хөнгөн тэрэг зогсож байлаа. Бидний хараад тэд гараараа даллаж байна. Суудлын машин руу шилжиж суусан эмнэлэгт бараадах хөгшин эргэж бидэнтэй нэгдэв. Харин эхнэр хүүхдээ дагуулсан өнөө залуу эргээд сууя гэх нүүргүй гэдгээ мэдэрч байгаа бололтой. Ирж уулзахдаа манай хүүхдийн цамц байна уу? гэж нэг асуучихаад, байхгүй гэх хариу сонсоод эргээд бензингүй машин руугаа алхсан шд. Бодвол тэд бензинтэй болж араас Дарханд очсон л байлгүй. За ингэж нэг юм Дарханд ирлээ. Замдаа саатаагүй бол Дархан хотод эртхэн очих байлаа. Даанч саатсан болохоор үдээс хойш Дарханд буув. Уг нь эртхэн Дарханд очсон бол би тэндээсээ Эрдэнэт хот явж дэмий тэнэх төлөвлөгөөтэй байв. Дарханд ирсэн хойноо Эрдэнэтэд гэр нь байдаг таньдаг хүүхэд руу утасдав. Өнөөх маань УБ орж Нарантуул захаас юм цуглуулах гэж байна гэв. Цаг агаар асуусан чинь Эрдэнэтэд бороо орж байна гэнэ. Би богино шорт, футболкатай замд гарсан юм. Ингээд энэ удаа Эрдэнэт руу явахаа болиод Дарханаас УБ руу явлаа.

Сонирхогчийн гүзээ

2011-08-01T00:48:00.000+08:00

Хэд хоногийн өмнө нэгэн танил маань намайг хараад "Чи сонирхогчийн гүзээтэй болсон байна шд" гэдэг байгаа. Нээрээ гэдэс гүзээгээ харлаа. Бондойгоод нэг жижигхэн юм унжаад байна аа. Өмнө нь ухаад хонхойлгосон юм шиг байдаг байлаа.

Ер нь сүүлийн нэг жилийн турш таргалах янз ороод байгаа юм. Яадаг юм билээ. Бүүр аймаар мэргэжлийн гүзээтэй л болчихгүй юм шүү гэж залбирч Будда, Аллах, Христ, гээд мэддэг бүх бурхан, гэгээнтэнүүдэд мөргөж байна. Гэхдээ би таргалах, турах нь их амархан хүн л дээ. Турахын тулд элдэв янзийн тураадаг юм хэрэглэх ч хэрэггүй. Хойшоо яваад ирэхээрээ л турчихсан байдаг юм. хаха.

Түүнийг анх харахад...

2011-07-26T03:33:00.003+08:00

Өнөөдөр гудамжинд явж байгаад нэг хүнтэй харц тулгарав. Би түүнийг, тэр намайг цоо ширтэж таарав. Асар богинохо хугацаа. Тоолох юм бол 3 секунд. Түүнийг анх харахад... Бүсгүй хүнтэй ингэж харц тулгарч, ширтэлцэлгүй уджээ. Хэсэгхэн зуур ч гэсэн тэр бүсгүйд татагдах шиг болов. Гэвч бид зөрөөд л өнгөрсөн. Араас нь гүйж очоод "Уучлаарай танилцая" гэлтэй биш. Тэр өөрийнхөө замаар, би ч бас явж байгаа зүг рүүгээ алхаж холдсон. Би түүний араас өөрийн эрхгүй эргэж харсан. Надаас алслан холдох тайрмал үстэй бүсгүйн салхинд дэрвэлзэх эрээн алаг даашинзийг л би харсан. Харин тэр дараа нь над руу эргэж харсан бол уу?

Ямар сонин мэдрэмж вэ? Би чинь юу болоод байна аа? Гудамжинд халз таарсан танихгүй бүсгүй намайг догдлуулж блогтоо үсэг өрж тавихад хүргэж чадаж байх чинь ээ. Сүүлийн үед сэтгэл хөдлөл багасаад, чулуун зүрхтэй болж, армаанчик зан зайрмаг шиг хайлаад , хатаж ширгэчихсэн юм байна даа гэж бодох болсон. Гэтэл үгүй юм байна. Сэтгэл минь гэгэлзэж байна. Харамсалтай нь би тэр бүсгүйтэй дахиад тааралдахгүй шд. УБ-ын хаа нэгтээ зөрөөд л яваад байх биз.
PS: Амьдрал гэнэтийн явдлаар дүүрэн гэж юутай үнэн үг вэ !!!

Пицца "MNED"

2011-07-21T20:12:00.001+08:00

Үе үе онгод орохоор элдэв янзийн юм оролддог доо. Өнөөдөр гэнэт тогооч болдог хобби хөдлөөд гэртээ пицца хийлээ.Орц жор нь амархан л даа. Исгэсэн гурил, бяслаг, ногоон чинжүү, сонгино, помидор, өргөст хэмх, хиам, мөөг, кетчуп. Өө нээрээ, машиндсан махыг бага зэрэг шарна. Машиндсан мах, мөөг,кетчупныхаа зурагийг нь авахаа мартсан байна лээ.

Шарах шүүгээнд хийхийн өмнөх байдал нь нэг иймэрхүү. Шарах шүүгээний лист төмөр дээр байрлуулж байгаад зураг авч баримтжуулсан юм.

За тэгээд бэлэн болсон байдал нь. Шууд ширээн дээр тавиж гэж андуу эндүү бодов оо. Пиццагаа жижигхэн тавган дээр тавьсан чинь зурган дээр ингэж харагдаад байгаан.

1950 -руу залгаж дуудлагаар пицца авах хэрэгцээ шаардлага бол надад байхгүй л юм байна. (Бага зэрэг онгирч байна. Яадийн тээ) Хэзээ ч билээ дуудлагын пицца захиалж идэж байсан юм. Миний хийсэн пицца түүнээс дутахааргүй л сайхан болсон шд. Өөрөө хийсэн юм л сайхан шд. Тийм биз дээ, найзуудаа? За энэ пиццандаа MNED гэдэг нэр өгсөн шүү.

Амьдралд тавтай морил

2011-07-14T02:23:00.001+08:00

Наадмаас өмнө Үндэсний Олон Нийтийн Телевизээр "Амьдралд тавтай морил" олон ангит киног орой болгон үздэг байлаа. "Квадратын" гэгддэг жанраар хийгдсэн телевизийн бүтээл. Киноны эхний хэдэн анги нь сонирхолтой байсан тул орой болгон зурагтын өмнө намайг уядаг байлаа. Гэвч энэ киноны сүүлийн хэдэн анги нь сэтгэлд огт хүрээгүй ээ. Гэсэн ч нэгэнт үзсэн болохоор дуусгая гэж тэвчээр заасан даа. Киногоо бүрэн хийж дуусгалгүй телевизээр үзүүлж эхэлсэн тул сүүлийн ангиудыг нь жаахан халтуурдах шиг болсон. Дэлгэцийн дээд үзүүрт нь микрофоны үзүүр цухайна. Сүүлийн хэдэн ангийнх нь үйл явдал нь утга учраа алдаад, зураг авалт, эвлүүлэг нь бүүр халтуурын наасан.

Маргааш наадам

2011-07-10T14:56:00.000+08:00

Өнөөдөр өглөө Сүхээ ахын талбай орж цэргийн сүрт жагсаал үзлээ. Дүрэмт хувцастай цэргүүд ч үнэхээр жавхаатай сайхан шүү. Сүүлийн үед цэргүүдийг лаг шохоорхож хардаг болоод байгаа шд Би чинь юу л бичээд байна даа. За яадаг юм. Блог дээрээ илэн далангүй, ний нуугүй бодлоо л бичих хэрэгтэй шд. (Зориг оров.)

Жил жилийн наадмаар би ингэхэд ямаршуухан амардаг билээ? Сүүлийн хэдэн жил 7 сарын 11-нд Наадмын нээлтийг зурагтаар л хардаг. Хүүхэд байхдаа аав ээжид хөтлүүлээд стадион руу харайлгадаг л байлаа. Үндэсний бөхийг шимтэж үздэггүй болохоор стадионд суух сонирхол ч байхгүй. Харин наадмын энэ өдрүүдийг далимдуулаад хотоос гарч, хаа нэг газар очиж тархиа амраах юм сан гэж бодож байна. Ер нь гомпүүтэр байнга ширтээд тархи толгой яг CAPS LOCK болж байх шиг байна.

Шарталт

2011-07-06T21:46:00.001+08:00

Амралт эхлэв. Сүүлийн хэдэн өдөр гэрийн мухар сахиж байна гэвэл хилсдэхгүй. Харин өчигдөр орой "Тэнгис" орж "Hangover-2" киног үзэж элэгээ хөштөл инээв. Шарталтын дараа юу болоод өнгөрсөнийг эргэн санах гэж ядаж байгаа гурван найзын паянг харж хэсэг баясав Бангконг хотод киноны үйл явдал өрнөж байгаа болохоор мэдээж трансжендер бүсгүйн талаар үзүүлэхгүй бол алдас болно биз дээ.

7 сарын 1

2011-07-01T01:29:00.000+08:00

Хэзээ ч билээ хэн нэгэн хүн надаар сэтгэл зүйн тест бөглүүлсэн юм. Тэгээд чи нэлээн стресстэй байгаа юм байна гэж тодорхойлж билээ. Бага зэргийн стресс угаасаа хүн болгонд байдаг. Ялангуяа өнөөгийн Монголын нөхцөлд стрессгүй байна гэж огт байхгүй. Гэтэл бодоод байхад би сүүлийн үед арай л дэндүү стрессдээд байх шиг ээ. Уг нь санаагаар болдог бол хэдэн өдөр хотоос гарч дуу чимээ, компьютероос хол байх юм сан. Гэхдээ яахав, амьдралын орон зайгаа олох гэж үзэж тарж, үсэрч наалдаж байнаа. Нэгийгээ үзэж, нэхий дээлээ уралцая. Нэхий дээл байхгүй юм чинь подвоолкоо уралцсан ч яахав гэж өөрөө өөртөө хэлээд л сууж байна шд. Мөрөөдлөө биелүүлчих юм сан.

Ангийхан жаалуудын блогоор ойрдоо шагайгаагүй. Өнөөдөр зориуд ангийн хүүхдүүдийн блогоор шагайлаа. Амьдрал цаана чинь буцалж байна даа гэсэн бодол эрхгүй төрлөө. Би ч гэсэн энүүхэн эндээ хорвоогийн тоос хөдөлгөж л байгаа л даа. Урлаг уран сайхан, нийгмийн ажилд оролцох асар их хоббитой хүн. Ойрдоо олон нийтийн арга хэмжээнд ч уригдаж очоогүй юм байна. Өнөөдөр гэв гэнэт нэг номын нээлтэнд очлоо. Интерномд "Хотол цагаан" хэмээх түүхэн сэдэвт номын нээлт болсон юм. Зохиогч нь хүний эрхийн төлөө хөдөлгөөний идэвхитэн Ц.Оюунгэрэл эгч. Монголын түүхэнд эмэгтэйчүүдийн оролцоо хэр зэрэг байсныг баримтаар харуулсан сайхан ном байна лээ. Намайг блог бичиж байх зуур өдөр солигдоод 7 сарын 1 болчихжээ. Цаг хугацаа гэдэг ямар аймшигтай хурдан өнгөрч байна аа. 10 хоногийн дараа наадам. Наадмын дараа намар...

Идеализмаас матерлизм руу

2011-06-23T05:41:00.002+08:00

Ойрдоо энэ блог руугаа шагайсангүй. Ер ажиглаад байхад би энэ блог руу ордог давтаж улам багасаад байгаа юм байна. Блог бичих сонирхол буураад байна уу? Эсвэл ажил их байгаагаас болж би энэ блогт анхаарал тавих цаг зав гарахгүй болж байна уу? Ажил гэхээр хийж барагдахааргүй их юм бас алга. Тэгсэн хэрнээ л өдөр хоног гялс өнгөрчихсөн байх юм. Сүүлийн үед идеалист үзлээ гээгээд матерлист болоод байх шиг санагдах юм. Энэ одоо сайн уу? Муу юу? Бас бүү мэд. Энэ ангийнхантайгаа бол бүүр ч холбоо тасарч байх шигээ.

Хааны ордонд орсон нь

2011-06-08T15:32:00.000+08:00

Ажил дээрээ арзайгаад сууж байсан чинь хэсэг бүлэг хүмүүс хамт музей үзье. Бүүр ҮНЭГҮЙ үзье гэж байна.Үнэгүй юманд нугасгүй гэдэг дээ. UNITEL -ийн ач буянаар музей үнэгүй үзэв. Монголын топ-5 музейг үнэгүй үзээрэй гээд л зурагт радиогоор сурталчилаад байсан даа. Огт үзэж байгаагүй Богд хааны ордон музейд очлоо. Хашааны гадаа нь, хүн машин багширч байна. Тэртээ он жилүүдэд Богд хаанд мөргөх гэж Нийслэл хүрээг зорьсон хүмүүс, морь мал бас л ингээд багширч байсан байх даа гэж бодогдлоо. Бараг ерэн жилийн өмнө энэ ордонд шашин төрийг хослон баригч Монголын сүүлчийн эзэн хаан амьдарч байсан гэж бодохоор сэтгэл жаахан догдов. Хааны ордоны хашаанд яваад ормогц л өвөрмөц сонин орчин эрхгүй мэдрэгдэв. Богд хааны ордоны хэд хэдэн лаврингаар орлоо. Хамгийн их таалагдсан хэсэг нь Богд хааны өвлийн ордон. Хоёр давхар цагаан байшинг гаднаас нь харахад жижигхэн мэт боловч дотороо нэлээн багтаамж сайтай өрөө тасалгаатай юм байна лээ. Богд хаан, эх дагина Дондогдулам нарын эдлэж хэрэглэж байсан дээл хувцас, ор дэр, сав суулга, шүүгээ сандал, олбог түшлэг гээд чамин хийцтэй эд зүйлсийг харж нүдээ мэлмийгээ баясгав. За ингээд хааны ордонд орж үздэг юм байжээ.

Таашаалын төлөө

2011-05-24T23:59:00.000+08:00

Блогчин Dream-ийн хүсэлтээр нийтэлсэн санал асуулганд хамрагдсан хүмүүст талархал илэрхийлье.

Ер нь сүүлийн үед хүмүүс блогоо идэвхитэй хөтлөхөө больсон юм шиг санагдав. Хуучин бол хэдэн өдөр өнжөөд л нэг шинэ бичлэг уншдаг байлаа. Тэр "алтан үе" одоо өнгөрч дээ. Угаасаа ажил алба, хичээл сургууль ихтэй хүмүүс өдөр тутмын аар саархан асуудалд түүртээд блог руугаа салхи савир оруулах цаггүй байдаг биз. Би сүүлийн хагас сард тоотой хэдэн өдөр инээлээ. Ер нь бол хөмсөг зангидсан хүн л яваад байлаа. Бухимдал зонхилсон 5-р сар гэж нэрлэх юм бол тун тохиромжой. Хов зөөж байгаа цэцэрлэгийн хүүхэд шиг бүгдийг нь блог дээрээ бичээд байлтай биш. Ер нь бол хийж байгаа ажлаасаа кайф авах шиг сайхан юм гэж хаа байна? Сүүлийн үед ажил албанаасаа кайф авах нь багасаад байгаа. Эртнээс хүсэж, бодож ирсэн нэг шинэ төслийг эхлүүлээд үзвэл шинэ кайф авчих ч юм шиг. Ингээл бодохоор таашаалын төлөө амьдардаг ч юм шиг.

Өнөөдөр санаандгүй байж байгаад "Хүний хүүхэд" уран сайхны киног Тэнгист үзэв. Уг нь сэтгэл сэргээсэн инээдмийн кино үзчих санаатай байлаа. Даанч киноны сюжет нь бөөн проблем. Хэлэх гэсэн санаа нь дажгүй ч болхи хийцтэй юм шиг санагдав. Гэхдээ миний хувийн бодол тул субъектив дүгнэлт. За ингээд өнөөдөртөө дуусгая

5-р сарын цас

2011-05-04T20:51:00.000+08:00

Өнөөдөр бороотой, цастай сонин өдөр байлаа

Монголын фэйсбүүкчид маш олон болтугай

2011-05-01T01:35:00.002+08:00

Блогоо бичилгүй уджээ. Зарим нэг хүмүүс чи яагаад таг болчихсон бэ? гэж эрэл сурал болж мессенжерээр асууж байна. Өнгөрсөн хугацаанд олон зүйл болж өнгөрсөөн. Өнгөрсөн 4-р сар залуусын хувьд нэлээн хатуухан байв уу даа гэсэн бодол эрхгүй төрөв. Хуучин хамт ажиллаж байсан 19 настай залуу зам тээврийн осолд өртөж бурханы орон руу оджээ. Хамт нэг өрөөнд зэрэгцэн сууж, ажлынхаа зовлон жаргалыг хуваалцдаг байсан тэр залууг тэнгэрт хальсан гэхийг сонсоод итгэхэд хэцүү байлаа. Тэр айлын ганц хүүхэд байсан юм. Аав нь ч бас надтай хамт ажиллаж байлаа. Сургуульд эрт элсэж үеийнхээ хүүхдүүдээс түрүүлж их сургуулийн диплом өвөртлөсөн сэргэлэн жаал байсан сан. Аавынхаа мэргэжлийг өвлөн авсан тэр залууг ийм хангал амьдрал үзнэ гэж даанч санасангүй. Ажил явдал нь дууссан хойно л би энэ тухай хуучин ажлынханаасаа олж мэдээд тэр өдрийг "шок"-ийн байдалтай өнгөрүүлсэн. Аавтай нь уулзая гэж бодож байсан ч хүүгээ өнгөрсөнөөс хойш хэд хоног ажлаасаа чөлөө авсан байлаа...

Хэд хоногийн өмнө бас л танил хоёр оюутан Москвад охин зам тээврийн осолд өртөж нэг бурханы орон руу явсан тухай мэдээлэл авлаа. Цэл залуухан нас, их сургуулиа төгсөж бакалаврын дипломоо гардан авахад тэр охин тун ойрхон байсан юм. Гарцгүй хэсгээр зам хөндлөн гарах гэж яваад ийм золгүй зүйл тэдэнд тохиолдсон гэнэ лээ. Амиа алдсан охиний ажил явдал, амьд үлдсэн ч сэхээнд хэвтэж байгаа хоёр дахь охины эмчилгээнд нэмэр болох зорилгоор бүх найзууд нь хандивын мөнгө цуглуулжээ. Олон улсын кредит карттай оюутнаар дамжуулан би монголоос бололцоогоороо мөнгө шилжүүлсэн. Нэг ч гэсэн хүний төлөө буян хийе...

Харин одоо жаахан өөдрөг зүйлийн талаар бичье. Миний бондгорт шинэ проект нээх idea төрж, хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ? гээд л элдвийн зүйл баахан эргэцүүллээ. Хэрвээ тэр проектыг эхэлчих юм бол... Санасан бодсон юм байна аа.

За хамгийн сүүлд болсон үйл явдлаас нь бичвэл монголын фэйсбүүкчидын уулзалтанд очсон юм байна. Сүүлийн үед блогчид, твиттерчид гээд л цугларч буу халж биэр уудаг, хоорондоо танилцаж танилын хүрээгээ тэлдэг үзэгдэл Монголд газар аваад байгаа. Энэ удаа Фэйсбүүкийн охинд хөвгүүд цугларлаа. Real танилууд, онлайны танилууд, огт танихгүй person- ууд гээд ёсөн жорын хүмүүс нэгэн доор цугларч нэг үдшийг өнгөрүүллээ. Хэд хэдэн хамтлаг, дуучид, бүжигчид ирж тайзыг нь хэсэг эзэгнэж бидний нүдийг хужирлав.

Сэрэмжлүүлэг

2011-03-30T00:43:00.004+08:00

Одоогоос 3 долоо хоногийн өмнө ажил хэргийн асуудлаар нэг хүнтэй болзов. Одоо бичиж байгаа энэ сэдэвт тухайн хүний хэн бэ? гэдэг нь чухал биш тул жинхэнэ нэрийг нь бичээд хэрэггүй биз. За үнэхээр нэг нэр хүсээд байвал, яахав миний уулзсан хүнийг Й гэдэг. "Албан ажлын болзоо"-ны гол зорилго нь ноён Й-г нэг газар урьж, жирийн ард түмэнтэй уулзалт хийлгэхэд оршиж байлаа. Ажлын хуваарь харж байгаад 4 сарын 1-нд уулзалт зохион байгуулая гэж би санал гаргав. Гэтэл ноён Й эрс татгалзав. Уг нь энэ жилийн 4 сарын 1 баасан гариг. Ажлын сүүлийн өдөр таарч байгаа юм билээ. Уулзалт хийх нэрээр ажлаасаа эртхэн гараад явчихад болох өдөр. (-:

Өнөөдөр албан тасалгаанд маань албан ажлын түнш хоёр залуу орж ирлээ. Хийх ажлынхаа нөхцөлийг нь тохиролцлоо. Тэгээд энэ тухай "ард түмэнд" хэзээ зарлаж, бор шувуу нисгэх вэ? гэж хамгийн чухал асуудлыг хөндөв. 4 сарын 1-ээс л ажлаа эхлэх нь зүгээр юм. Хуанлийн шинэ сар эхлэж байна гэж би санал гаргав. Гэтэл өнөө хоёр маань нэгэн зэрэг толгойгоо сэгсэрлээ. 4 сарын 1 гэдэг чинь ёстой дэмий санаа байна гэж тэд хэлж байна.

Хүмүүс яагаад 4 сарын 1-ээс тэгтэл жийрхээд байгаа нь "Инээдмийн баяр"-тай холбоотой юм гэнэ. 4 сарын 1-нд ямар нэгэн үйл ажиллаагаа зохион байгуулна гэж ард түмний зүг бор шувуу нисгэх юм бол жиргэх шанс 0,0001 хувь юм байхаа.

4 сарын 1-нд В.И.Ленин нэгэн хөрөнгөтөн орны төлөөлөгчийг шоглож байсан юм гэнэ лээ гэсэн ойлголт соц. нийгмийн үед Монголд тархсан байжээ. Гэхдээ үнэндээ бол инээдмийн өдөр нь Францын эзэн хаан IX-р Карл хаантай холбоотой юм гэнэ билээ. 1565 онд IX-р Карл хаан шинэ жилийг 4-р сарын 1-нд тэмдэглэдэг байсныг болиулж 1 сарын 1-нд тэмдэглэдэг болох тухай зарлиг гаргажээ. Гэсэн ч зарим нэг хүмүүс 4 сарын 1-нд шинэ жилийн баярыг тэмдэглэж байв. 4 сарын 1-нд шинэ жил тэмдэглэж байгаа хуучинсаг үзэлтнүүдийг бусад нь шоглож хоосон хайрцаг бэлэглэж хуурч мэхлэх үзэгдэл Францад нэг хэсэгтээ л түгээмэл байсан гэнэ шүү.

4 сарын 1 ойртох үед хэвлэлийнхэн ч гэсэн ард түмэнд молиго өмхүүлэх нь энүүхэнд. Өчигдөр л гэхэд news.mn дээр жүжигчин Жаки Чан үхсэн нь үнэн үү? гэж ирээд л хүмүүсийг хөөрхөн молигдсон байна. Би энэ мэдээг шалгаж хэд хэдэн гадаадын сайтууд ухаж үзээд юу ч олж долоосонгүй. Ийм хүнийг чинь хашир хүн гэх үү? Гэнэн хонгор гэх үү? Хэсэг тайвширсан хойноо "чёрт, нээрээ 4 сарын 1 ойртож байгаа шд" гэж бодлоо. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө би албан тушаалаа ашиглаад 4 сарын 1-ний өдөр ард түмнийг молигдож, түүнээсээ кайф авч, дотороо баясаж л суулаа. Гэхдээ нээх муу үр дагавар үзүүлэхээр зүйл биш байсан тул хэнд ч хохирол учруулаагүй болно. Манай ажлын "ОВГОР" сүүлд нь мэдчихээд "Чи ч янзийн золиг юмаа" гэж магтаад байгаа, загнаад байгаагийн алин нь болох нь мэдэгдэхгүй үг надад хэлж билээ.

За тэгээд 4 сарын 1 ойртож байна. Хэн нэгэнд хууртагдахаас болгоомжилж сонор сэрэмжтэй байгаарай. Эртхэн анхаарууллаа шүү.

Энэ залууг хараад...

2011-03-20T01:06:00.004+08:00

Энэ залуугийн дууг сонсоод, хараад бараг л дурлах шахав.

Тусгай салаа-2 Trailler

2011-03-13T11:22:00.000+08:00

Тусгай салаа-2

2011-03-13T11:17:00.001+08:00

Блогийн төрсөн өдрөөр гоё байсоон.
Зиак, тун удахгүй тусгай салаа киноны үргэлжлэл бүрэн хэмжээний уран сайхны кино 5 өдрийн дараа нээлтээ хийх гэж байна. Киноны дууг youtube-д саяхан оруулсан байна.

Маргааш миний блогийн төрсөн өдөр

2011-03-11T00:09:00.003+08:00

Блогтой болоод 5 жилийг ардаа орхисон байна. 2007 оны 3 сарын 12-нд блогтоо анхны бичлэгээ оруулж байж. Хамгийн анхны бичлэг маань энд байна. Блог ертөнцтэй анх танилцахад чухал нөлөө үзүүлсэн хүн бол манай ангийн ахмад блоггер Osobu.
За тэгээд, энэ хугацаанд нийтдээ 581 бичлэг оруулжсан байна. Өнөөдрийн энэ бичлэгийг оруулах юм бол 582 дахь нь. Өмнө нь огт анзаардаггүй байсан Блогтой болсоноор танилын хүрээ ч нэмэгдсэн. Өөрийгөө хэн бэ? гэдгийг ч ойлгоход тус дөхөм болсон. Бас амьдралынхаа зарим нэг агшинг энэ блогт бичиж, олны сонорт хүргэж байна. хэхэ.

2007, 2008, 2009, 2010, 2011...
5 жил гэдэг бас урт хугацаа юмаа. Аль эртнээс блог бичиж байсан архаг хүмүүсийн дэргэд балчир боловч миний араас блог бичдэг болсон хүмүүс "дүү блог" -ууд байгаа гэж бодохоор бас энүүхэндээ бардам л байна.
За ингээд MNED-ийн блог 5 нас хүрлээ.

3-12 үргэлжлэл

2011-03-10T15:30:00.000+08:00

2 өдрийн дараа 3 сарын 12 болно.

3-12

2011-03-09T18:42:00.002+08:00

3 өдрийн дараа "3 дугаар сарын 12" болно. 

A Sound -Толгойтынхон

2011-03-06T23:58:00.000+08:00

Нэг ийм дуу олж сонсов. Клипийг нь үзээд анхны харцаар шууд л энэ дууг таашаав.

2011-03-06T11:07:00.001+08:00

Уруул чинь

Миний хэзээ ч хүршгүй

 Эгшиг

"Зүрх зүсэгдэх чимээ" номоос С.Н.

Хөөрхөн хүүхэлдэйн кино

2011-02-28T19:19:00.002+08:00

Ойрдоо кино ший үзсэн шигээ л сууж байна. Happy Feet гэж эр зоригт оцон шувууны тухай. Ер нь аль ч нийгэмд олонхоо дагаж чадаагүй бол доромжлуулдаг жишиг байпаг. Тэгвэл бусдаасаа жаахан "далий" төрчихсөн оцон шувууны амьдрал энэ кинонд гарч байна.Дуу хөгжим сонирхдог хүмүүс үзвэл кайфтай л юм билээ.

Дараагийн үзсэн кино нь "He just not that into you " Хавар болж хүмүүсийн хаврын синдром эхлэж байгаа үед үзэхэд яг тохиромжтой кино.

Гурав дахь кино нь (500) Days Of Summer. Хар нялхаасаа бие биенээ мэддэг байсан хоёрын нууцлаг хайр дурлалын түүх.

Гадаад орон, гадаад хүргэн. Монголчууд

2011-02-27T00:34:00.001+08:00

4 жилийн онолыг эргэн сануулъя

Одоогоос нэлээн хэдэн жилийн өмнө 4 жилийн онол гээд сүрхий юм бичиж байлаа. Энэ тухай давтаад бичих хэрэгтэй гэж бодлоо. Хүн аж төрж байгаа орчин нөхцөлдөө дасахдаа гарамгай. Амьдарч байгаа нутаг орноо солих үед хуучинаа санагалзаад нэг хэсэгтээ л сэтгэл нь гэгэлзээд хэцүүддэг. Жишээ нь гадаадад сурахаар эх орон, гэр бүлээсээ холдсон хүүхдүүд эхэндээ гэрээ санаад сэтгэл нь үймэрдэгийг би хувийн туршлагаараа мэднэ.

Зориод очсон газраа дасахгүй гээд яах вэ
Зоргоороо орхисон нутгаа санахгүй гээд яах вэ?

гэсэн үгтэй дуу хүртэл байх юм.

Байрнаасаа хөдөлсөн чулуу 3 жил зовдог гэж ардын сайхан үг бий. Аажимдаа сургууль, хамт олон, амьдарч байгаа орчиндоо дасдаг. Гадаадын аль нэгэн улсад эх орноо төлөөлж байгаа дипломат ажилтныг томилохдоо 4 жилээс хэтрүүлдэггүй. Энэ нь өнөөх 4 жилийн онолтой холбоотой. Очсон улс орондоо 4-ээс дээш жил амьдраад ирэхээр орчин нөхцөлдөө дасаад тухай улс орны талаар мэдээлэл тайлан бичиж төрөлх эх орон руугаа илгээхдээ хөндлөнгийн хүний байр суурьнаас хандаж бичиж чадахаа больчихно гэж үздэгтэй холбоотой. Иймээс л дэлхийн аль ч улс орон харь оронд эх орноо төлөөлж байгаа дипломат ажилтнаа хэдэн жил болгоод л солиод байдаг гэж би хувьдаа боддог. 4 жилийн онолыг баталсан өөр нэг жишээ байна. Дэлхийн ихэнхи улс орнуудын үндсэн хуулийг хараад байхад парламент, ерөнхийлөгчийн сонгуулийг 4 жил тутамд зохион явуулдаг. Харин хуруу дарам цөөнхөн хэдэн оронд парламентын сонгууль нь 5 жил эсвэл 7 жилд нэг удаа зохион байгуулагддаг юм билээ. Гэрээ санадаг оюутнууд, дипломат томилгоо, гадаадын орнуудын сонгуулийн давтамжийн тухай асуудлуудыг хойш тавъя. Харин одоо гол зүйл рүүгээ оръё.

Харийн нутаг давчдаад байна. Харсан зүгтээ гүймээр байна.

2010 оны 11 сард Монгол Улс хүн ам, орон сууцны тооллого явуулсан. Бас интернэтийн сүлжээ ашиглан хилийн чанадад байгаа монголчуудыг хүн амын тооллогод хамрагдахыг засгийн газар хүссэн. Гадаадын орнуудад зохих журмын дагуу сурч, ажиллаж байгаа хүмүүс Тооллого2010 гэсэн сайтад нэвтэрч хүн амын тооллогод хамрагдсан байх. Харин бидний нэрлэж заншсанаар харласан, амьдарч байгаа улсынхаа визийн журмыг зөрчсөн хүмүүс интернэтээр тооллогод хамрагдахаас жийрхэж байсан сурагтай. Биднийг интернэтээр бүртгэж аваад, дараа нь барьж мэднэ гэж хардсан "үмхий санаатай" хүн ч байсан бизээ. Гадаадын их дээд сургуульд сурсан монголчууд дипломоо аваад нутаг буцахаас илүү тэндээ шингэхийг боддог бололтой. Монголд очоод мэргэжилээрээ ажиллах нөхцөл тааруу. Цалин бага. Улаанбаатар өвөлдөө нүүрсний утаа тортогт даруулдаг. Хавар зуны улиралд шороо шуураад, толгой дээгүүр гялгар уут эргэлдээд үнэн аймаар. Тэгсэнээс эндээ шингэсэн нь дээр гэх бодолтой оюутан ч байдаг. Харийн оронд хараар ажиллаж байгаа хүмүүс: Монголд ажлын байр алга. Авдаг цалин нь амьдралд хүрэхгүй. Монголд үр хүүхдээ үлдээгээд амьдрахын эрхээр л ингэж явна гэж гадаадад ирсэн шалтгаанаа тайлбарладаг.

Сар шиг холын газарт дасахгүй гээд яах вэ
Сайхан Монгол бүсгүйг санахгүй гээд яах вэ? гэж тэд дуулцгаана.

Улаанбаатар өвөл нүүрсний утаа тортогт умбадаг нь үнэн. Хавар зундаа шороогоор шуурч гудамжаар гялгар уут хийсэж, гэрээсээ гарахдаа тосолсон гутал хоромхон зуур шороонд дарагддаг нь үнэн. Ахуй амьдралаа сайжруулах гэж гадаадад гарч ажиллаж байгаа хүмүүсийг буруутгаад хэрэггүй. Тэд хараар ч бай, цагаанаар ч бай ажил хөдөлмөр хийж авсан цалингийнхаа тодорхой хэсгийг монголд үлдсэн ар гэрийнхэндээ илгээж байгаа. Тэдний цалин нь монголдоо ажиллаж байгаа хүмүүсийн авдагаас ойролцоогоор 3 дахин илүү. Гадаадад ажиллаж байгаа хүмүүсийн дундаж нас нь 20-40. Энэ бол ажил хөдөлмөр хийдэг ид оргил нас. Тэд гадаадын улсад ажиллаж, тухайн амьдарч байгаа орныхоо эдийн засгийн өсөлтөнд хувь нэмэрээ оруулж байгаа. Авч байгаа цалингаасаа илүү үр ашгийг тухайн амьдарч байгаа улсдаа оруулдаг гэсэн үг. Гадаадад олон жил амьдарч байгаа Монгол хүмүүс тухайн улс орныхоо нийгмийн хэв маяг, дэг журамт дасаж орхидог. Гадаадад удсан хүмүүсийн оюун санааны ертөнц, бодол, байр суурь, сэтгэлгээ ч тухай амьдарч байгаа газар орноосоо хамаараад аажимдаа өөрчлөгддөг. Эцэстээ аливаа нэг асуудалд хандахдаа дасаж идээшсэн улс оронд нь асуудлыг хэрхэн шийдэж байгаа арга зүйг нь шууд авч хэрэглэх гэж оролдох нь анзаарагдаж байна. Бас интернэтээр бусад монголчуудтайгаа санал бодлоо солилцохдоо амьдарч байгаа улс орноо өмгөөлөх, хэт магтах чиг хандлага ч ажиглагдаж байна. Гадаадад амьдарч байгаа хүмүүс төрөлх эх орондоо болж байгаа үйл явдлын талаар интернэтээс л олж мэднэ. Гэхдээ гадаадад амьдарч байгаа монголчууд эх оронд нь ямар нөхцөл байдалтай байгааг хэзээ ч бүрэн дүүрэн бодитоор нь интернэтээс олж авах боломжгүй. Монголын нийгмийн уур амьсгал ямархуу байна? Монголд байгаа хүмүүсийн оюун санаа, сэтгэлгээ хэрхэн өөрчлөгдөж байгаа талаар гадаадад олон жил ажиллаж амьдарч байгаа хүмүүс мэдэрч чаддаггүй. Нийгмийн уур амьсгал монголд ямар байгааг тэд эх орондоо ирсэн хойноо л бүрэн утгаар нь мэдрэх болно.

Гадаад улс оронд 5-аас дээш жил амьдарч байгаа хүмүүсээс хэзээ эх орондоо эргэж ирэх вэ? гэж би асуух дуртай. Тэдний олонхи нь "Монголд амьдрал сайхан болохоор л очиж суурин амьдарна даа" гэх юм. Гэтэл хэн тэр Монгол орны амьдралыг сайн сайхан болгох гээд байгаа юм бүү мэд. Гадаадад цагаачлан амьдарч байгаа монголчууд "Төр засаг л муу болохоор бид гадаадад ингэж байна. Дуртайдаа гадаадад цагаачилсан гэж чи бодож байна уу?" гэж бухимдсан өнгө аясаар надаас асуудаг юм.. Төр засаг муу ажиллаж байна гэж тэд төрд буруугаа өгөх нь түгээмэл. Тэгсэн хэрнээ гадаадад ажиллаж, амьдарч байгаа хүмүүсийн ихэнхи нь "Нас хөгшин болохоор би Монголдоо очиж, төрсөн газар шороондоо булуулна. Монголдоо л очиж үхнэ ээ" гэх юм. Тэгэхээр Монгол Улс бол оршуулагын газар болж хувираад байх юм. Дээр бичсэн зүйлээ дахиад нэг базаад хэдхэн үгэнд багтаахыг оролдоё. Монголд төрж, ерөнхий боловсролын сургуульд үнэ төлбөргүй сурч ерөнхий эдрмийн мэдлэгтэй болно. Дараа нь эцэг эхийнхээ мөнгөөр монголын аль нэг их дээд сургуульд сурч мэргэжил эзэмшсэн дипломтой болно. Дараа нь янз бүрийн шугамаар хуурамч материал ч хамаагүй бүрдүүлээд гадаадын аль нэгэн оронд очно доо. Зарим боломжтой айлын хүүхэд бол хувийн сургуульд төлбөртэй сураад, дараа нь шууд л хувийн зардалаар гадаадын аль нэгэн улсын их дээд сургуульд элсэн орно. За ингээд гадаадад гарч хамаг залуу насаа очсон улсынхаа эдийн засгийн хөгжил дэвшилд хувь нэмэрээ оруулан ажиллана. Хараар ажиллаж байгаа хүмүүсийн хөдөлмөрийн нөхцөл бол маш хүнд байх нь ойлгомжтой. Харин тэндэхийн сургууль соёлыг нь төгсөөд ном журамаар нь үлдэж ажилласан бол арай ч хар бор ажил хийхгүй байлгүй. Гэхдээ л тэд хэзээд гадаадын хүн 2-р зэрэглэлийн хүн гэсэн ангилалд байна. Хөдөлмөрийн чадвараа алдаад насан буурал болоод ирэхийн цагт "Монгол хүн яаж ч байсан нутагаа л гэдэг юм. Нутагтаа очиж ясаа тавина" гээд баахан эмээ өвөө нар хүрээд ирнэ дээ. Ингэхээр Монгол орон гадаадын орны ажиллах хүчийг бэлтгэж байгаа бааз, бас оршуулагын газар төдийхөн зүйл болчих гээд ч байгаа юм шиг.

Гадаад нөхөртэй монгол хүүхнүүд

Гадаадын иргэнтэй гэр бүл болсон монгол эмэгтэйчүүдийн тоо жилээс жилд нэмэгдэж байгаа тухай зурагтаар ярьж байна. Монгол хүүхнүүд ямар үндэстэнтэй их гэрлэж байгааг ажих юм бол 1-рт Солонгос, 2-рт Америк, 3-рт Япон, 4-рт Герман, 5-рт Арабын орны эрчүүд. Бас хятад эрчүүдтэй гэрлэсэн монгол хүүхнүүд цөөнгүй гэх юм.

Харин гадаад эхнэр авсан монгол залуучууд хэд байна вэ? гээд тоолоод үзвэл өдрийн од мэт цөөхөн юм. Гадаад эртэй дэр нэгтгэсэн монгол бүсгүйчүүдийг гадаад хүүхэнтэй гэрлэсэн монгол эрчүүдийн тоотой харьцуулах юм бол тэнгэр газар шиг их зөрүү байна. Гадаадын иргэнтэй гэр бүл болж байгааг буруутгах нь утгагүй. Хайр сэтгэлтэй бол ямар үндэстэнтэйгээ гэрлэх нь тухайн хүний асуудал биз. Эндээс харвал Монгол Улс- бэр улс болж хувираад байна. Гадаад хүнтэй гэрлэсэн монгол эмэгтэйчүүд эр нөхрөө дагаад гадаад явах нь нийтлэг. Тэндээ хүүхдээ төрүүлж, өнөө хүүхэд нь тухайн улсын удмын санг шинэчлэхэд хувь нэмэрээ оруулж байгаа юм. Уг нь монгол эрчүүд гадаад эмэгтэйтэй гэрлээд, Монголд амьдарч, үр хүүхэд нь Монголд өсөж торниж, монгол ёс заншилаар хүмүүжиж, монголыг гэсэн сэтгэхүйтэй байх юм бол уг нь ашигтай. Монголчууд хоорондоо гэрлээд цус ойртоод дундаас нь мангардуу хүүхэд төрөөд байна гээд байгаа. Цус ойртохоос сэргийлээд ургын бичиг хөтлөх болсон.

Монгол хүүхнүүд хэрхэн гадаад залуутай танилцаж байгааг бас ажиглав.

1. Гадаадад сурч ажиллаж байгаа монгол бүсгүйчүүд тухайн улсынхаа иргэнтэй таницах, эсвэл тухай улсад мөн ажиллаж амьдарч байгаа гуравдагч орны иргэнтэй танилцаж гэрлэж байна.

2. Монголд янз бүрийн шугамаар ирсэн гадаад эрчүүдтэй монгол эмэгтэйчүүд танилцаж гэрлэж байна.

3. Монголдоо байгаа эмэгтэйчүүд зориуд гадаад хүнтэй гэрлэхийн тулд танилцах албанд хандах, эсвэл интернэтийн танилцах сайтууд, social network-өөр дамжуулан танилцах гэр бүл болох нь түгээмэл.

Гадаад эртэй гэрлэж байгаа шалтгааныг нь тодруулахад дараах хариултууд ирж байна.

1. Би энэ хүнд үнэхээр хайртай. Тэр ямар үндэстэн байх нь чухал биш.

2.Монгол эрчүүд архичин, шалиг завхай, банзал. Тэд арчаа муутай. Тэгсэнээс гадаад хүнтэй гэрлэсэн нь дээр

3. Гадаадад гарч амьдрахын тулд гадаад хүнтэй гэрлэж байна. Ялангуяа гадаадад амьдрахын тулд хууль ёсоор амьдарч болох бичиг баримттай болох гэж ийм алхам хийсэн.

Гадаад эртэй гэрлэсэн монгол эмэгтэй бүр аз жаргалтай сайхан амьдарч байна уу? гэдэг асуулт эндээс гарч байна. Гадаад эртэй гэрлэсэн монгол хүүхнүүдийн 90 орчим хувь нь 3 жилийн дараа гэрлэлтээ цуцлуулсан байх юм. Тэд гэрлэлтээ цуцлуулах үедээ нэгээс хоёр хүүхэдтэй болсон байх нь түгээмэл. Шведээс ч билүү, Щвейцарьт ч билүү? Гадаад хүнтэй суусан монгол эмэгтэй нөхрийнхөө дарлал, зодуурыг тэсэхээ байгаад хүүхдээ хулгайлаад Монголд ирсэн тухай өдөр тутмын мэдээллийн сайтад гарсаныг уншсан юм байна. Одоогоос хэдхэн сарын өмнө Япон залуутай гэрлэсэн монгол бүсгүй хүүхдээ аваад нөхөрөөсөө зугатааж ирсэн тухай чих дэлсэв. Бас л Япон нөхөрийнхөө чигчий хурууны чилээг гаргах зодуурын бай болжээ. Солонгос залуутай гэрлэсэн миний таних өөр нэг бүсгүй гэрлэлтээ цуцлуулсанаа надад дуулгав. Мэдээж салж сарнисан хүмүүс инээж наргиж байгаад хоёр тийшээ болсон нь юу л бол. Хэрвээ амьдрал нь болж бүтэж байсан бол ямар хүн гэрлэлтээ цуцлуулах вэ дээ? Тэр одоо өөр Монгол залуутай амьдралаа холбосон. Ингээд бодохоор хүнээ л олж суухгүй бол гадаад хүргэн бурхан. Монгол залуу бол новш гэж эндүүрч болохгүй байх нь. Тэр олон дунд сайн нь ч бий. Муу нь ч бас бий.

За өнөөдөр гэнэт онгод ороод баахан юм бичиж орхилоо.

Хуурамч домогийн хор уршиг

2011-02-23T19:21:00.012+08:00

Их Британий ЭСЯ-ны гадаах цуглаан

Өнөөдөр өдрийн 14 цагийн орчимд нийтийн тээврээр зорчиж явахдаа Их Британи Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсын элчин сайдын яамны гадаа уриа лоозон бариад зогсож байгаа хэсэг хүмүүсийг харлаа. Хүмүүс юуны учир ингээд цуглаж байгааг түвэггүй ойлгов. Овоо босгоогүй бол шаазгай юу гэж цуглах вэ? гэдэг ардын мэргэн үг бий л дээ. ИБУИНВУ-ын ЭСЯ-ны гадаа тодорхой хүмүүс эвлэлдэн нэгдэж үзэл бодлоо илэрхийлж байгааг нь би дэмжиж байна. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө нэг гадаадын иргэн монгол хүнийг буудаж хороосон тухай хэвлэлээр шуугиж байлаа. Тухайн улсын элчин сайдын яамныхан нь энэ хүний хэргийг бид нутагтаа шийдэж, зохих цээрлэлийг нь үзүүлнэ гэсээр хил давуулаад аваад явчихсан юм. Дараа нь Европын нэгэн орны элчин сайдын яамны ажилтан энд бичихэд ч жигшимээр хэрэг хийсэн. Дипломат эрх ямбатай тэр хүнийг төрөлх эх орных нь гадаад хэргийн яам эргүүлэн татах хүсэлт гаргасан. Манайхан ч дипломат эрх дархтай нь бодолцож нутаг руу нь явуулчихсан. Өөрийнхөө эх орныхоо нэр төрийг унагааж, хоёр орны харилцаанд ч сэв суулгах хэрэг тарьсан тэр ноёнтон нутагтаа очоод өргөст торны цаана суусан гэж найдахаас. Тэгвэл Их Британид баривчлагдсан төрийн албан хаагчаа манай улс ч гэсэн нутагтаа авах эрхтэй. Гэтэл будан манан ихтэй Британий орны шүүх тас гүрийгээд Монгол Улсын байр суурийг үл тоомсорлов. За ер нь Европчууд арьсний үзэл гаргахдаа гарамгай хүмүүс. Цагаан хүмүүс бол нэгдүгээр сортынх гэдэгт бат нот итгэчихсэн нь европчуудын хамгийн том алдаа нь гэж хэлж болно. Хэрвээ та европ хүнд ямар нэг зүйлээр хэрэггүй л бол тэд таныг хүн гэж тоож харьцахгүй. Харин та тэдэнд хэрэгтэй бол таны нүүр рүү эгцэлж хараад хэдэн үг эелдэгээр солино. Түүхийн ном дэлгээд үзэх юм бол Их Британий түүх бүхэлдээ бусдыг үл тоомсорлож байсан явдлаар дүүрэн. Энэ асуудлыг түр зуур хойш тавъя.

Зодог шуудагтай гей порно

2007 онд Японы "MEC production" -ний хийсэн монгол бөхийн зодог шуудагтай гей порно дүрс бичлэгийг Монголчууд саяхан олж үзээд ихэд цочирдоод байна. Энэ тухай бичсэн мэдээний доор байгаа сэтгэгдэлийн 99 хувь нь япончуудыг зэмлэсэн, энэ дүрс бичлэгийг устгахыг шаардсан, Япончууд биднээс уучлалт хүсэх ёстой утга агуулгатай. Харин цөөн хэдхэн хүмүүс л "Порно киног битгий улс төржүүл. Монголчууд юун эмзэг юм. Юм үзээгүй тулдаа л ингэж эмзэглэж байна" гэсэн үг өгүүлбэр бичжээ. Гэхдээ иймэрхүү үг хэлсэн нь ямархуу хүмүүс байна гээд ажиглаад байхад Японд сурдаг, Японд амьдардаг, тэнд ажиллаж Японоос хоногийн талхны мөнгөө олж байгаа хэдхэн монгол хүмүүс байх юм.

Хүүхэд зурагт үздэг цагаар Монголын ТВ-үүд тэр порно киноны тухай мэдээ гаргасан байна гэх юм. Гэхдээ Монголын хэдэн ТВ-ийн мэдээний албаныхан энэ тухай үзүүлэхдээ тухайн гей порно дүрсийг мозаиклаж, бүрэлзүүлж байж үзүүлсэн. Тийм дүрсийг зурагтаар яаж гаргахаа мэргэжлийн хүмүүс эрх биш мэдэлгүй яахав. Бас зурагтын мэдээ үзээд суудаг бага насны хүүхэд байх уу? Дээрээс нь өдрийн цагаар тэр хүүхдүүд чинь цэцэрлэгтээ явчихсан байдаг юм. Төрөөс цэцэрлэгийн хүүхдийн мөнгийг даах болсоноор гэртээ цоожлуулаад суудаг монгол хүүхэд тун цөөхөн болсон.

Өнгөц харах юм бол энэ жирийн нэг гей порно. Гэхдээ арай өргөн хүрээтэй бодож, дэлхийн чинээ сэтгээд үзэх юм бол Монголын уламжлалт ёс заншил, үндэсний бөхийг санаатайгаар гутаан доромжилсон хэрэг мөн. Одоогоос арав гаран жилийн өмнө япон хэл сураад японд сурах юм сан гэж мөрөөддөг л байлаа. Би Японд очиж байгаагүй. Би үндэсний бөхийг шимтэж үздэггүй. Энэ яваа насандаа зурагтаар ч, цэнгэлдэх хүрээлэнд ч очиж үндэсний бөхийн барилдааныг эхнээс нь аваад дуустал үзэж байгаагүй. Гэхдээ япончууд ийм зүйл хийжээ гэдгийг мэдээд сайхан санагдаагүй. Харин ч Японы орны тухай бодол төсөөлөл, сэтгэгдэлээ эргэж харахад хүргэв. Японыг төлөөлөөд Улаанбаатарт суугаа ЭСЯ-нд нь л хамгийн түрүүнд хандах нь монголчуудын түмэн зөв. Ерөөс элчин сайдын яамныхан чинь өөрийнхөө улстай холбоотой асуудлыг бүхэлд нь хариуцаж байх үүрэгтэй. Элчин сайдын яам нь дараа нь тэр гей порно хийсэн студи руу албан ёсоор мэдэгдэх ёстой. Тэрнээс Монголын Улсын гадаад хэргийн яам садар дүрс бичлэг хийдэг арилжааны студи рүү утасдаад, захиа бичих нь байж боломгүй. Монгол бөхийн өмсгөл секси учраас кинондоо ашигласан гэж гэмгүй тайлбарыг Японы "MEC production" хийжээ. Гэхдээ бага насны хүүхдэд үлгэр ярьж өгч байгаа мэт ийм тайлбар нь бас л монголчуудыг доромжилсон өнгө аястай байгаа юм. Энэ дүрс бичлэгийн хор уршиг нь Монгол бөхчүүд бүгд гомо гэсэн ойлголтыг манай орны тухай мэдлэг хомс гадаадынханд үлдээнэ.

Монгол бөх гэлтгүй ер нь түүхэн хүмүүсийн сексийн амьдралыг харуулсан кино цөөнгүй бий. Оросын хатан хаан Екатерина цэргүүдээсээ эхлээд морьтой сексдэж байгаа кино байдаг. Валетин Распутины амьдралаас сэдэвлэсэн порно байж л байдаг. Гэхдээ Екатерина хатан хаан, Валентин Распутин нар үнэхээр тийм шалиг юмнууд байсан нь гарцаагүй үнэн. Иймээс Оросууд энэ тал дээр хэзээ ч гомдол гаргадаггүй. Үнэн юм чинь яаж ч худлаа гэж мэлзээд хэрэггүй гэдгийг Оросууд гайхалтай сайн мэдэж байгаа. Харин монгол бөхийн тухайд гэвэл асуудал огт өөр.

Япончуудын хийсэн "Чингис хаан", Сергей Бодровын "Монгол" зэрэг кино түүхийг илт гуйвуулсан тул монголчууд хүлээж аваагүй. Тэд ч яахав, түүх гуйвуулсан киногоо хийгээд тодорхой хэмжээний ашиг орлоготой болоод гэдэс цатгалан мөр бүтэн явна. Тэд мөнгөний төлөө юу ч хийхээс буцахгүй. Кино нь фондонд хадгалагдаад үлдэнэ. Хэдэн үе өнгөрсөний дараа дэлхий нийтээрээ тэдний киног бодит түүхийг гуйвуулсан гэдгийг нь огт гадарлахгүй шимтэж үзнэ. Танай хаан чинь амьтны хүрээлэнгийн үзмэр шахуу байсан биз дээ? гэж тэд биднээс биш, харин хэдэн үеийн дараа амьдрах монголчуудаас асуунаа. Хуурамч түүх домогийн аюул нь үүнд л байгаа юм. Бас хэдэн зуун жилийн дараа монгол судлаач гадаадын сүрхий эрдэмтэн "XXI-р зууны үеийн монгол бөхчүүд бүгдээрээ биш юмаа гэхэд олонхи нь гомо байжээ. Тэд бөхийн багшдаа шавь орохдоо эхлээд гей секс хийдэг байжээ. Ингэх нь багш шавийн харилцаанд сайнаар нөлөөлж, багшийн эрдэм нь залуу бөхчүүдэд бүрэн дүүрэн өвлөгдөх ач тустай байжээ" гэсэн дүгнэлт хийчих ч юм билүү? Ийм зүйл болохыг бидний хэн ч үгүйсгэж чадахгүй ээ.

Хуурамч домогийн хор уршиг үүгээр зогсохгүй. Монголын нийгэмд LGBT олон нийтийн тухай зөв ойлголт төрүүлэх гэж ядаж байна. Гэтэл энэ дүрс бичлэг Монголын LGBT олон нийтийн төлөө ажиллаж, үнэн зөв, бодит ойлголт өгөх гэж чармайж байгаа хүмүүсийн ажлыг хоромхон зуур талаар болгож байна. Ерөөс LGBT олон нийтийн талаар Монголын хүн амын олонхи нь сөрөг төсөөлөлтэй байдаг. Сөрөг төсөөлөлийг нь улам лавшируулахад зарим хүмүүст зүгээр л зугаатай мэт санагдсан энэ зодог шуудагтай гей порно нэрмээс болчихлоо. Нэмэр болж чадахгүй бол нэрмээс болохгүй бай гэдэг үг байдаг даа.

Зүрх зүсэгдэх чимээ...

2011-02-14T16:57:00.000+08:00

За ер нь Монголд ирсэнээсээ хойш блогоороо салхи оруулаагүй юм байна. Өнөөдөр арай зав гарч, хэдэн үг бичье гэж бодлоо. За УБ ирсэнийхээ дараа нэг албан ёсны бус гэмээр ангийн хүүхдүүдийн парид очсон юм байна. Таньдаг хэдэн хүүхдүүдэд бэлэг шүү гэж ирээд л хэдэн орос шоколад тараачлаа. Дараа нь караокед орж хоолой мэдэн хангинатал дууллаа. Дараа нь...

Цагаан сараар золголт хийж, гэрт бууж жигнэж, аяга угааж л өнгөрүүлсэн дээ. Өнөөдөр харин Валентин лам бурхан болсон өдөр. Гэгээн хайрын өдөр гээд л хажуугаар охид залуус дэрвэлзээд л гүйлдээд байна. Би ч яахав чимээгүйхэн л байлаа. Өнөөдөр надад шоколад хэн ч өгөөгүй ээ. Харин нэг хүнээс ном ирүүлж. "Зүрх зүсэгдэх чимээ" гэдэг шүлгийн түүвэр. Залуу яруу найрагчын анхны ном.

Цагаан сарын мэнд

2011-02-03T02:29:00.000+08:00

Миний блогт зочилдог танд цагаан сарын мэнд хүргэе.

2-р сарыг хүлээн байгаа хотыг орхив.

2011-01-30T08:32:00.001+08:00

Энэ хотод би ямар нэгэн зүйлээ орхисон юм шиг эргэж ирдэг. Энэ хотод ирсэн, энэ хотоос буцсанаа тоолох юм бол яг настай минь эн тэнцүү болж. Төрөлх нутаг, харийн орны энэ хотын хооронд туулсан замаа тооцоолоод үзсэн чинь 200 мянган км болчихож. 2-р сарыг хүлээж байгаа энэ хотыг би орхиод явлаа. Гэхдээ эргэж ирнэ ээ.

Чалчаа

2011-01-20T23:08:00.000+08:00

Би ер нь сүүлийн үед их нуршаа яриатай, чалчаа болчихжээ. Нэг сэдэв эхэлчих юм бол зогсолтгүй яриад байдаг болчиж. Ийм чалчаа болсоноо сая л мэдэрлээ. Тэгсэн хэрнээ блог дээрээ асар богинохон юм бичээд байдаг болчиж. Энэ одоо юуных вэ?

Ajiliin odoruud

2011-01-17T21:57:00.000+08:00

Ashgui ene shine jiliin urt amrtalt ni duusaj ajil torol surguuli soyol tsegtserch baina.

Шинэ жилийн бэлэг

2011-01-03T19:11:00.001+08:00

Шинэ жилээр надад ирсэн бэлэгнүүд. Баярын үеэр нийтдээ 3 хүнээс бэлэг авч, бас өөр 3 хүнд би бэлэг өгсөн юм байна.

Амьдрал яагаад ийм байдаг юм бэ?

2011-01-02T23:41:00.003+08:00

12 сарын 30. Оройхон гэртээ сууж байтал хаалга тог тог. Нээгээд харсан чинь манай байрны монгол залуу. Гитараа бариад зогсож байна. Насаар бол надаас дор хаяж тав, зургаа дүү. Би танилцаад удаагүй. Ер нь бол элдэв сагсуу зангүй, даруухан хичээл номондоо ч сайн хүүхэд шиг санагдсан.

-МНЭД ахаа орж болох уу?

-Миний дүү ороод ир ээ. Ийшээ суу гэж ор руугаа заагаад, Цай уух уу? Сок уух уу?

Өнөөх маань гартаа миний орон дээр тавиад суулаа. Тэгээд дуугарсангүй. Тэхээр нь би хоёулаа нэг нэг пиво уух уу? гэж санал гаргав. Өнөөх чинь намайг ингэж хэлнэ гэж төсөөлөөгүй бололтой. Болох юм уу? гэж надаас зөвшөөрөл авч байна. Тэхээр нь би толгой дохив. 5 минутын дараа бид хоёр шар айраг уунгаа хууч хөөрч суулаа.

-МНЭД ахаа, та хүүхэдтэй юу?

-Үгүй. Гэр бүлтэй болж амжаагүй л явна. (Ийм асуултанд би ийм л хариулт өгдөгийн.)

-Тэгвэл та найз бүсгүйтэй юу?

-Найз бүсгүй бол байгаа. Гэхдээ гэрлээгүй ээ. (Монгол уугаасаа л надад хааяа уулздаг хууч хөөрдөг найз бүсгүй байдаг юм.) Ахын дүү, өнөөдөр яагаад настр муутай байна аа?

-МНЭД ахаа, би өөрийнхөө ирээдүйг маш сайхнаар төсөөлдөг байлаа. Гэтэл өнөөдөр миний тэр бүх мөрөөдөл замхарчлаа гэж хэлээд нүдэнд нь нулимс цийлэгнээд ирэв. Энэ товарищ найз охинтойгоо л муудалцсан юм байгаа биз гэж би бодоод нэг их тоосон ч үгүй. Угаасаа үерхэж байгаа хосууд муудалцаад, бие биенээ тунирхаад эргээд эвлэрч л байдаг шд гэх ухааны юм бодов. Гэтэл түүнд тохиолдсон асуудал миний бодож байснаас арай л өөр байж л дээ.

-МНЭД ахаа, надад сэтгэлээ онгойтол ярилцах хүн хэрэгтэй байнаа. Манай найз охин Хятад улсад сурдаг юм. Бид хоёр үерхдэгийг хэн хэний маань ар гэрийнхэн нь мэддэг, хүлээн зөвшөөрдөг. Манай найз охин 5 сартай жирэмсэн байсан юмаа. Гэтэл... гэснээ үгээ гүйцээлгүй хоёр нүднээс нь нулимс асгараад эхэллээ. Найз охин нь золгүй байдлаар хүүхдээ зулбачихжээ. Уг нь хүүхэдтэй болохыг хэн хэн нь маш хүсэж хүлээж байж. МНЭД ахаа, би хүүхэдтэй болох гэж байгаагаа мэдсэн өдрөөсөө эхлээд л үүнийг хайчилж, байнга биедээ авч явдаг байсан гээд халааснаасаа эсгий үнэг гаргаж ирээд надад харуулав. Бас охин гарвал... хүү гарвал... гээд нэрийг нь хүртэл бодчихсон байснаа надад хэллээ. Түүний яриа миний сэтгэлийг шимширүүлсэн. Эзэн нь энэ хорвоод ирэхгүй болсон тэр эсгий үнэгийг хараад миний нулимс ч гэсэн нэг л мэдэхнээ асгарчихсан. Бид өөд өөдөөсөө харж суугаад баахан уйлав. Амьдрал яагаад ийм байдаг юм бол оо? Хэн нэгэн нь хүүхэдтэй болохыг туйлын их хүсэж байсан ч санааны зоргоор болдоггүй. Гэтэл зуурдын жаргалдаа хөтлөгдөж явсан хүмүүс “хүсээгүй хүүхэдтэй” болчихоод үр хөндөлт хийлгэх гээд явж л байдаг.

Би сургуулиа хаяад Монгол руу бүр мөсөн явмаар байна. Та надад зөвлөөч. Би яах вэ? гэж тэр залуу надаас асуулаа. Бүр мөсөн сургуулиа орхиод явна гэдэг сайхан санаа биш юм даа. Харин ахын дүү шалгалтаа хугацаанаас нь өмнө урьдчилж өгөөд Монгол руу яв. Найз охинтойгоо уулз. Та хоёр залуу хүмүүс. Амьдралд зөндөө л бэрхшээл тохиолдож таарна. Ийм болохоор тэр болгоны өмнө бууж өгөөд хэрэггүй. Найз охиноо ирэх намар өөрийнхөө энэ сургуульд оруулчих. Тэгээд хамт нэг өрөөнд амьдарсан ч болно гэх мэтээр би чадах ядахаараа л түүнийг тайвшруулах гэж оролдов.

Асгартал уйлаад сэтгэл нь жаахан ч гэсэн онгойсон бололтой. Тэр: Ахаа, би танд найз охиндоо хамгийн анх дуулж байсан дууг дуулах уу? Та үгийг нь мэдэх бол хамт дуулаарай гэв. Би “за” гэлээ. Тэр гитараа бариад

СССР улсаас гаралтай сэгсгэр цагаан цаасан дээр

Дурлаж бичсэн захианы дугаар номер 1 юм шүү

Гэж дууллаа. Амьдрал яагаад ийм байдаг юм бол доо. Аминчилж ярьсан энэ яриаг би хэнд ч яриагүй ээ. Харин блогтоо биччихлээ. Үүнийг уншиж байгаа та энэ түүхийн эзнийг нь мэдэх боломжгүй болохоор л биччихлээ.