Европыг дахин нээсэн нь: Кристиано Рональдогийн эх оронд очсон нь

Парист өнгөрүүлсэн 3 шөнө 2 өдрийн аяллын дараа Португаль улс руу нислээ.  Ирландын иргэний агаарын тээврийн Ryan Air компанийн хямд нислэг сонгосон юм. Онгоцны тийзээ бүр 2 сарын өмнө онлайнаар худалдаад авчихсан байсан. Парис хотын эргэн тойронд нийтдээ дөрвөн онгоцны буудал байдаг аж. Хамгийн том нь Шарль де Голлийн нэрэмжит олон улсын нисэх буудал бөгөөд хотын төвөөсөө 25 км алсад байрладаг. Удаах нь Орли нисэх онгоцны буудал. Энэ нисэх онгоцны буудлаас Францын орон нутгийн нислэг үйлддэг гэсэн мэдээлэл байна лээ. Орли нисэх буудал Парисын төвөөс 14 км. Гурав дахь нисэх буудал нь чартер нислэг, хувийн нислэг, лоукостер нислэгт үйлчилгээ үзүүлдэг Бове (Aéroport de Beauvais-Tillé)  нисэх буудал. Парисын төвөөс 80 км алсад. Дөрөв дэхь нисэх онгоцны буудал нь Ле Бурже. Агаарын нисэх хүчнийхэн гол төлөв ашигладаг бөгөөд жил бүр агаарын тээврийн салбарынханы шоу зохион байгуулагддаг гэдгээрээ дэлхийд алдартай. Парисаас Португаль улсын нийслэл Лиссабон хот руу явах нислэг маань Бове нисэх буудлаас юм байна. Зочид буудлаасаа өглөө эрт гараад метро, автобус сэлгэн явсаар Бове нисэх буудал дээр ирлээ. Манай монголын аймгийн төвийн онгоцны буудал шиг л жижигхэн байшин барилгатай юм билээ. Байшин барилга нь жижиг боловч ачаалал ихтэй ажилладаг юм байна гэж дүгнэсэн. 

Парисаас Лиссабон хот руу 2 цаг 30 минут ниснэ. Хоёр хот хоорондоо 1735 км зайтай. Португаль бол Евроазийн эх газрын хамгийн зах хязгаарт байрладаг улс. Өнөөгийн Португалийн нутаг дэвсгэр дээр балар эрт үед лузитан хэмээх үндэстэн суурьшиж байжээ. Нийтийн тооллын I зуунд Ромын эзэнт гүрэнд эзлэгджээ. 1139 онд энэ улсын төр үндэс сууриа тавьсан гэж түүхчид үздэг юм билээ. 1580 онд Португалийн эзэнт улсын төр мөхөж Испанийн нэг хэсэг болжээ. 1703 оноос Португаль нь Их Британийн эзэнт гүрний мэдэлд ирсэн байна. XIX зуунд Португальд хоёр ч удаа хувьсгал гарч, иргэний дайн ч болж байлаа. ХХ зуунд төрийн эргэлт гарч, цэргийн дарангуйлал тогтож, НАТО-г үүсгэн байгуулахад нь оролцож, 1976 онд шинэ Үндсэн Хууль баталж байжээ. Одоо ч 1976 онд баталсан Үндсэн Хууль нь хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа юм байна. 2020 онд хийсэн хүн амын тооллогоор 10 сая хүнтэй гэсэн статистик мэдээ гаргасан байна. Хүн амын дийлэнх олонх нь католик шашинтан. Цаг агаарын нь газрын дундад тэнгисийнх шиг зөөлөн, дулаан. Хөдөө аж ахуй-аж үйлдвэржсэн улс гэж танилцуулга номд бичсэн байна лээ. Усан үзэм, хөвөн тариалдаг. Усан үзмийн дарсны нэг төрөл гэгддэг "портвейн" бол Португалийн үндэсний сархад. Бас

хөвөн тариалж даавуу үйлдвэрлэнэ. Португаль улсад маш сайн чанарын гутал үйлдвэрлэдэг юм билээ. Португальд очсон бол гар хийцийн (hand made) гутал худалдаж авахыг зөвлөдөг юм билээ. 

Португалийн хөдөө нутаг ямар гэдгийг мэдсэнгүй. Ямар ч байсан нийслэл хотод нь 3 шөнө 4 өдөр болов. Лиссабон хотын олон улсын нисэх онгоцны буудал нь гял цал болсон шинэ барилгатай юм. Харин хотын ихэнх хэсэг нь хуучны барилга байгууламж ихтэй. Онгоцны буудлаас захиалсан зочид буудал руугаа алхав. Бараг 7 км алхсан даа. Чемоданаа чирээд алхчихлаа. Замдаа сонин содон санагдсан байшин барилга, гудамж талбайн зураг дараад л байлаа.  Бас замаасаа хазайсан эсэхээ нягталж google map  харна. 

Лиссабон хот ердөө 500 мянган оршин суугчтай юм.  Нийслэлийн ойролцоох жижиг дагуул хотын оршин суугчидтай нь нийлүүлэх юм бол 2 сая орчим хүн болно. Хотыг хэзээ үндэслэн байгуулсан нь яг тодорхойгүй. Манай эрины өмнөх 1200 оны үед хамаарах түүхийн эх сурвалжид Лиссабон хотын тухай бичиж тэмдэглэсэн байдаг аж. 

Хотын явган хүний замыг ийм хавтангаар хийсэн юм билээ. Хороолол доторх авто машины туслах замыг чулуугаар зассан юм билээ. Зочид буудалдаа ирж хэсэг амсхийгээд эргэж гарлаа. 

Испани, Францтай харьцуулахад Португальд хүнс, үйлчилгээ гээд бүх юмны үнэ хямд юм.

Лиссабон хотод гурван дугуйт "ТҮК ТҮК" их явдаг юм билээ. Жуулчид очдог төв талбай, далайн эрэг дагуу гудамжаар "ТҮК ТҮК"-чид жуулчдыг хоргоож зогсоно. Өөрсдөө маршрут зохиосон бололтой. Цаасан дээр хэвлэсэн янз бүрийн маршрут санал болгох юм билээ. 

 

Тэнгисийн эрэг. Тэнгис гэснээс алдарт далайчин Васко да Гама Португаль хүн байсан. Европоос Энэтхэг хүрэх далайн замыг нээсэн хүн гэж түүхчид хүлээн зөвшөөрдөг. 

Доорх зураг бол Лиссабоны "Коммерцийн талбай". Хотын төв талбай гэсэн үг. 1755 оны газар хөдлөлтөөс өмнө энд эзэн хааны ордон байсан. Талбайн голд Португалийн реформатор Нэгдүгээр Жозегийн морьт хөшөө байдаг.  

1755 онд Португаль улсад хүчтэй газар хөдөлж их хохирол сүйрэл нүүрлэсэн юм билээ. Тухайн үед хотын бараг бүх байшин сүйджээ. Газар хөдлөлтийн дараа хотыг бараг шинээр барьж байгуулсан гэх юм билээ. Хотын байшин барилгуудын гадна талыг нь хээ угалзтай цэнхэр, ногоон, ягаан, улбар шар өнгийн плитакаар чимэглэсэн нь содон. 

Лиссабон хотын ирсэн жуулчид заавал үздэг, очдог газруудын жагсаалтыг интернэтээс харж байгаад тэр зөвлөгөөг нь дагалаа. Очиж үзсэн газрын нэг нь "Белем" гэдэг хуучны алдартай цайз. Дээр үед далайн чанадаас эзлэн түрэмгийлэгчид ирж байгаа эсэхийг ажигладаг байжээ. XVI зууны үед энд боомт байсан бөгөөд далайчид аян замдаа эндээс хөдөлдөг байсан түүхэн газар. Одоо цайзыг музей болгон өөрчилжээ. 

Лиссабон хотын өндөр дов толгод дээр баригдсан хот юм билээ.  Өгсөж уруудсан нарийн гудамж ихтэй. 

Лиссабон хотын гол бэлгэ тэмдэг нь шар өнгийн трамвай.

Лиссабон хотын жуулчид очдог, янз бүрийн худалдааны төвүүд, дэлгүүр хоршоо, хоолны газар байрладаг гудамжийг Байша гэнэ. Энэ гудамжинд хуучны лифт бий. 45 метр энэ лифтийг Санта Жуста гэж нэрлэдэг. 1902 онд энэ лифтийг барьсан юм билээ. 2002 онд энэ лифтийг түүхэн дурсгалт байгууламж гэж тооцох болсон.  

Хотод далайн музей,  сүйх тэрэгний музей ч байна лээ. Хуучны өнгө төрхөө одоо ч хадгалсан сүм, цогчин дуган, хуучны чулуун барилга л ихтэй хот байсан даа. 

Миний байрласан зочид буудлын цонхоор

Муу хүн идсэн ууснаа гэдэг.  Португальд байхдаа идсэн хоолныхоо зурагнуудаас цөөн хэдийг орууллаа.

Алдарт хөл бөмбөгчин Кристиано Рональдогийн эх орноор аяласан товч тэмдэглэлээ ингээд дуусгая. Миний очих дараагийн газар Испанийн нийслэл Мадрид хот.  Мадридыг тэмдэглэлээ дараа нь завтай үедээ бичье. 

Европыг дахин нээсэн нь: Төсөөллөөс өөр Парис

Үдшийн харуй бүрий болсон хойно автобусанд сууж Испанийн Барселона хотоос Францын Парис хот руу хөдлөв. Барселона хотоос Парис хүртэл 1035 км. Автобус энэ хугацааг 10 цагт туулна. Зорчигчдын олонх нь африк гаралтай хүмүүс, цөөн хэдэн Европчууд. Бас надтай хамт яваа Монголчууд.  21:00 цагийн үед хөдөлсөн автобус өглөө эрт Парис хотод ирэв. Парист ирээд автовокзалаас нь ойролцоох метроны өртөө рүү алхав. Метро, автобус, трамвайны алинд нь ч зорчиж болох тасалбар автомат машинаас худалдаж авлаа. Үнэ нь 2 евро 10 цент. 

Метронд сууж захиалсан зочид буудалдаа ирлээ. Зочид буудалдаа шүршүүрт орж, өглөөний цай уугаад Парис хоттой танилцахаар эргэж гарлаа. Жуулчид заавал очдог газруудын нэг нь Эйфелийн цамхаг.  300 метр өндөр саарал метал цамхаг.  Цамхгийг 1889 онд Парист зохион байгуулагдсан олон улсын үзэсгэлэнд зориулж бүтээн байгуулсан юм билээ. Цамхгийг 20 жилийн дараа буулгаж, газрыг нь чөлөөлнө гэсэн гэрээ байгуулж байж. Гэвч цамхгийг буулгалгүй үлдээсэн аж. Цамхаг хот өнгө үзэмжийг гутааж байна гэж шүүмжлэл ч гарч байж. Гэтэл одоо Парисын гол бэлгэ тэмдэг нь Эйфелийн цамхаг. 

Гэрэл зураг дээрээс, кино, телевизийн нэвтрүүлгээр өмнө нь зөндөө харж байсан учраас яг дэргэд нь очсон чинь гүн гүнзгий сэтгэгдэл төрүүлсэнгүй.  Парисыг цэвэр цэмцгэр хот гэж төсөөлж байлаа. Гэтэл хог шороондоо дарагдсан, африк гаралтай цагаачид, дүрвэгсэд бужигнасан эвгүй хот юм билээ. Парисын төвийн зарим гудамжнаас нь шээс шивтэр ч ханхалж байх шиг. Төсөөллөөс өөр Парис байсан даа. 

Эйфелийн цамхгийг тойрч явлаа. Яг дэргэд нь ч очиж үзлээ. Олон гэрэл зураг авхуулсан. Гэхдээ л сэтгэл хөдөлж, нэг их догдолсонгүй. Эйфелийн цамхгийн өмнөх талбайд хүмүүс ирж амарч суух юм билээ. Энэ талбай дээр оргилуун дарс, усан үзмийн дарс худалдан авахыг санал болгож худалдаачид холхино. Бангладеш, Энэтхэг хүмүүс иймэрхүү худалдаа хийж явдаг юм байна. 

Эйфелийн цамхгийн ойролцоох метроны өртөөний үүднээс эхлээд явган хүний зам дагуу бүтээлэг дэлгээд зүсэн зүйлийн сувенир худалдах юм билээ. Архитекторын хувьд Парис хот мэдээж сайхан. Байшин барилга нь хээ угалз, уран баримлын чимэглэлтэй.  Шил толь болсон орчин үеийн байшин гэхээсээ илүү хуучны барилга байгууламж их. Хотын төвөөр зугаалж явсаар Парисын Дарь эхийн сүм дээр очлоо. Парисын Дарь эхийн сүм Сите хэмээх арал дээр байдаг. Католик шашны энэ сүмийн суурийг анх 1163 онд байгуулжээ.  Зохиолч Виктор Гюго 1831 онд "Парисын Дарь эхийн сүм" хэмээх роман бичсэн нь ихэд амжилт олж, сүмийн барилга байгууламжийг үзэж сонирхох гэсэн хүний тоог эрс нэмэгдүүлсэн гэдэг.  Сүмийн барилга 35 метр өндөр, 130 метр урт, 48 метрийн өргөн. 

2019 оны 4 дүгээр сарын 19-нд  сүмийн барилгад гал гарч, үлэмж хэсэг нь шатаж сүйдсэн байна. Сүмийн дээвэр нь бараг бүхэлдээ шахуу нуржээ. Сүмийн барилгын гадна очиход хашаа барьж, хамгаалалтын бүс тогтоосон байв. Нурж үлдээгүй хэсэг нь сүмийн нүүрэн хэсэг юм билээ. Одоо сүмийг сэргээн засварлах ажил ид дундаа үргэлжилж байна. Сүмийг сэргээн босгож нэг л өдөр сүсэгтэн олонд үүд хаалгаа дахин нээх биз ээ. 

Парисын Сена мөрний эрэг дагуу явган алхаж байх зуур Москва хотын архитектур эрхгүй санаанд орж ирэв. Ер нь Оросууд Москва хотоо барьж байгуулахдаа Францчуудаас чамгүй олон зүйл хуулбарлаж, санаа авч дуурайж хийсэн юм шиг санагдав. Ялангуяа Сена мөрний эрэг дагуух гудамжны тохижилт, Москва хотын Москва голын эрэг дагуух зохион байгуулалттай нэн төстэй юм. 

Парис хотын Латин дүүрэгт Сорбоны их сургууль байрладаг юм байна. Сургуулийн барилга байгууламж нь бас л түүхийн үнэт дурсгалд тооцогддог аж. Сорбоны түүх XII зуунаас эхлэлтэй бөгөөд 1215 оноос их сургууль гэсэн статустай болжээ. Анх байгуулагдахдаа 4 факультеттай байсан нь урлагийн салбар, хууль эрх зүй, анагаах ухаан, шашин судлал юм. 

Парис хотод очсон хүмүүс заавал очдог нэг газар нь Люксембургийн цэцэрлэгт хүрээлэн.  Амарч зугаалахад тун таатай газар байна лээ. Их хотын нүргээнээс ангижирч хэсэг зуурч гэсэн амсхийх газар. 26 га талбай эзэлсэн энэ цэцэрлэгт хүрээлэнгийн нутаг дэвсгэр дээр өмнө их дээдсийн орд өргөө байжээ. Одоо Люксембургийн ордон бий. Энд Францын Сенат хуралддаг.  Люксембургийн цэцэрлэгт хүрээлэнд чулуугаар барьсан "Гиньоль" хэмээх хүүхэлдэйн театр, хуучны хүүхдийн морин тойруулга, усан оргилуур бий. Усан оргилуурт нь алсын удирдлагатай жижиг тоглоомын завь түрээслүүлэх үйлчилгээ байсан. 

Парисын төвөөр явж байхдаа тун санаандгүй байдлаар нэг үнэртэй усны музей үзлээ. Үнэртэй усны түүхийг бүхэлд нь харуулсан сайхан музей байсан даа. Эрт дээр үед хүмүүс хэрхэн үнэртэй ус үйлдвэрлэж байсныг харуулсан үзмэр олон байлаа.

Үнэртэй ус хийдэг асар том тогоо.

Үнэртэй усны гоёмсог  алтан сав 

Үнэртэй усны музейн гарах хэсэгт үнэртэн зардаг дэлгүүр ажиллана. Үнэртэй ус, гар нүүрийн саван худалдаж байна лээ. 

Үнэ ханш гэснээс Парис дэлхийн үнэтэй хотуудын тоонд орно. Ресторан орж хооллохоос илүүтэй супер маркет ороод иймэрхүү бэлэн хийсэн хоол худалдаж аваад идэж байлаа. Ресторанд хооллож байснаас дэлгүүрт зардаг хоол аваад идсэн нь хамаагүй хямд байсан. 

Парист байхдаа шөнийн амьдралтай нь бас танилцсан.

Дараачийн өдөр нь Луврын музей үзэв. Луврын музейн тасалбарыг интернэтээр худалдаж авсан. Энгийн тасалбар нь 17 евро. Францын эзэн хааны ордныг орчин цагт музей болгосон. 1190 онд ордны суурийг тавьжээ. Анх бол ганцхан цамхаг л байж. Викингийн эрэн үед харийн эзлэн түрэмгийлэгчдийг ирж байгаа эсэхийг л хянах зорилгоор байгуулсан цамхаг. 1317 оноос V  Карл хаан цамхгийг тойруулан ордон барих шийдвэр гаргажээ. Анх барьж байгуулсан цамхаг үүргээ гүйцэтгэсэн тул 1528 онд нураасан байна. 1792 онд Луврын ордонг музей болгох шийдвэр гаргасан байна.  1793 оны 8 дугаар сарын 10 нд муей ажиллаж эхэлжээ. Музей анх нээгдэх үедээ 2500 гаруй уран зурагтай байв

Аажимдаа музейн сан хөмрөг нэмэгджээ. Үзмэрүүд нь янз бүрийн замаар ирсэн байна.  Одоо Луврын музейн сан хөмрөгт 300 000 гаруй үзмэр байдаг. Тэдгээрийн 35 000 үзмэрийг нь олон нийтэд үзүүлдэг байна.  Луврын музейн гадаах талбайд байдаг шилэн пирамидыг 1989 онд барьжээ.

Музейн ерөнхий зураг төсөл макет 

Музей нь хэдэн хэдэн танхимтай. Дорно дахин, эртний Египет, эртний Грек, Ром, исламын соёлын өв, уран баримал, дүрслэх урлаг, Луврын ордны эд өлгийн зүйл гэсэн танхимууд бий. 

Луврын музей гол үзмэрүүдийн нэг нь Жоконда буюу Мон Лизагийн хөрөг. Энэ бүтээлийг зураач Леонардо да Винчи зурсан гэдгийг хүн болгон мэднэ. Энэ хөргийг яг хэдэн онд зурсан бэ? гэдэг тодорхой хугацааг түүхчид тогтоож чадаагүй. Гэхдээ 1503-1505 оны хооронд зурсан гэх таамаглал байдаг.  Энэ бол Флорентийн торгоны худалдаанчин Франческо дель Жокондагийн эхнэр  Моно Лиза Герардинигийн хөрөг гэж түүхчид үздэг. 

Энэ алдарт зураг байрлуулсан танхим руу ороход  зүү орох зайгүй гэмээр үзэгч ихтэй юм билээ. Холоос л барааг нь харсан даа. Луврын музейг үзэж явахдаа экстэйгээ туйлын төстэй нэг Солонгос залуутай тааралдсан. Найз охинтойгоо хамт музей үзэж явсан хүн. Өмнөх өдөр нь Эйфелийн цамхаг орчимд энэ хоёртой бас тааралдаж байсан юм. Том хотод нэг хүнтэйгээ хоёр удаа тааралдана гэдэг ховор тохиолдол.

Луврын музейд экстэйгээ төстэй хүнтэй тааралдаад тэрүүхэн хэсэг зуур зүрх булгилаад сонин л болдог юм байна лээ. 

Францын эзэн хааны сэнтий. Энэ сэнтийд Наполеон хаан заларч байсан юм байна.  

Луврын музейн сүүлийн танхим нь иймэрхүү уран барималтай. Яг иймэрхүү уран баримал Оросын дүрслэх урлагийн музейд бас байсан. Тэртээ олон жилийн өмнө Москвад "Пушкины нэрэмжит дүрслэх урлагийн музей"-д төстэй баримал үзэж байсан минь санаанд бууж байв. 

Луврын музейд гар утсаар зураг авах, гар утсаар видео бичлэг хийхийг зөвшөөрдөг юм билээ. Ийм учраас зураг чөлөөтэй авсан.  Музей рүү өдрийн 11 цагт ороод орой 18 цагт хаагдах хүртэл нь байсан даа. Ингээд музейн тухай тэмдэглэлээ дуусгая. 

Парист хүнсний бараа ямар үнэ ханштай байгааг сонирхох уу. Би ер нь очсон газар болгондоо хүнсний дэлгүүрээр нь орж үнэ ханш ямар байгааг сонирхож зургийг нь авчихдаг. Европт бол хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ нь бас ч гэж боломжийн. 

Парист хийсэн аялал маань өндөрлөв. Дараагийн очих газар маань Португалийн нийслэл Лиссабон хот.  Лиссабоны тэмдэглэлээ тун удахгүй бичнэ ээ.