Амьдралын тойрог

2023-11-20

Европыг дахин нээсэн нь: Төсөөллөөс өөр Парис

Үдшийн харуй бүрий болсон хойно автобусанд сууж Испанийн Барселона хотоос Францын Парис хот руу хөдлөв. Барселона хотоос Парис хүртэл 1035 км. Автобус энэ хугацааг 10 цагт туулна. Зорчигчдын олонх нь африк гаралтай хүмүүс, цөөн хэдэн Европчууд. Бас надтай хамт яваа Монголчууд.  21:00 цагийн үед хөдөлсөн автобус өглөө эрт Парис хотод ирэв. Парист ирээд автовокзалаас нь ойролцоох метроны өртөө рүү алхав. Метро, автобус, трамвайны алинд нь ч зорчиж болох тасалбар автомат машинаас худалдаж авлаа. Үнэ нь 2 евро 10 цент. 


Метронд сууж захиалсан зочид буудалдаа ирлээ. Зочид буудалдаа шүршүүрт орж, өглөөний цай уугаад Парис хоттой танилцахаар эргэж гарлаа. Жуулчид заавал очдог газруудын нэг нь Эйфелийн цамхаг.  300 метр өндөр саарал метал цамхаг.  Цамхгийг 1889 онд Парист зохион байгуулагдсан олон улсын үзэсгэлэнд зориулж бүтээн байгуулсан юм билээ. Цамхгийг 20 жилийн дараа буулгаж, газрыг нь чөлөөлнө гэсэн гэрээ байгуулж байж. Гэвч цамхгийг буулгалгүй үлдээсэн аж. Цамхаг хот өнгө үзэмжийг гутааж байна гэж шүүмжлэл ч гарч байж. Гэтэл одоо Парисын гол бэлгэ тэмдэг нь Эйфелийн цамхаг. 
Гэрэл зураг дээрээс, кино, телевизийн нэвтрүүлгээр өмнө нь зөндөө харж байсан учраас яг дэргэд нь очсон чинь гүн гүнзгий сэтгэгдэл төрүүлсэнгүй.  Парисыг цэвэр цэмцгэр хот гэж төсөөлж байлаа. Гэтэл хог шороондоо дарагдсан, африк гаралтай цагаачид, дүрвэгсэд бужигнасан эвгүй хот юм билээ. Парисын төвийн зарим гудамжнаас нь шээс шивтэр ч ханхалж байх шиг. Төсөөллөөс өөр Парис байсан даа. 


Эйфелийн цамхгийг тойрч явлаа. Яг дэргэд нь ч очиж үзлээ. Олон гэрэл зураг авхуулсан. Гэхдээ л сэтгэл хөдөлж, нэг их догдолсонгүй. Эйфелийн цамхгийн өмнөх талбайд хүмүүс ирж амарч суух юм билээ. Энэ талбай дээр оргилуун дарс, усан үзмийн дарс худалдан авахыг санал болгож худалдаачид холхино. Бангладеш, Энэтхэг хүмүүс иймэрхүү худалдаа хийж явдаг юм байна. 



Эйфелийн цамхгийн ойролцоох метроны өртөөний үүднээс эхлээд явган хүний зам дагуу бүтээлэг дэлгээд зүсэн зүйлийн сувенир худалдах юм билээ. Архитекторын хувьд Парис хот мэдээж сайхан. Байшин барилга нь хээ угалз, уран баримлын чимэглэлтэй.  Шил толь болсон орчин үеийн байшин гэхээсээ илүү хуучны барилга байгууламж их. Хотын төвөөр зугаалж явсаар Парисын Дарь эхийн сүм дээр очлоо. Парисын Дарь эхийн сүм Сите хэмээх арал дээр байдаг. Католик шашны энэ сүмийн суурийг анх 1163 онд байгуулжээ.  Зохиолч Виктор Гюго 1831 онд "Парисын Дарь эхийн сүм" хэмээх роман бичсэн нь ихэд амжилт олж, сүмийн барилга байгууламжийг үзэж сонирхох гэсэн хүний тоог эрс нэмэгдүүлсэн гэдэг.  Сүмийн барилга 35 метр өндөр, 130 метр урт, 48 метрийн өргөн. 


2019 оны 4 дүгээр сарын 19-нд  сүмийн барилгад гал гарч, үлэмж хэсэг нь шатаж сүйдсэн байна. Сүмийн дээвэр нь бараг бүхэлдээ шахуу нуржээ. Сүмийн барилгын гадна очиход хашаа барьж, хамгаалалтын бүс тогтоосон байв. Нурж үлдээгүй хэсэг нь сүмийн нүүрэн хэсэг юм билээ. Одоо сүмийг сэргээн засварлах ажил ид дундаа үргэлжилж байна. Сүмийг сэргээн босгож нэг л өдөр сүсэгтэн олонд үүд хаалгаа дахин нээх биз ээ. 


Парисын Сена мөрний эрэг дагуу явган алхаж байх зуур Москва хотын архитектур эрхгүй санаанд орж ирэв. Ер нь Оросууд Москва хотоо барьж байгуулахдаа Францчуудаас чамгүй олон зүйл хуулбарлаж, санаа авч дуурайж хийсэн юм шиг санагдав. Ялангуяа Сена мөрний эрэг дагуух гудамжны тохижилт, Москва хотын Москва голын эрэг дагуух зохион байгуулалттай нэн төстэй юм. 

Парис хотын Латин дүүрэгт Сорбоны их сургууль байрладаг юм байна. Сургуулийн барилга байгууламж нь бас л түүхийн үнэт дурсгалд тооцогддог аж. Сорбоны түүх XII зуунаас эхлэлтэй бөгөөд 1215 оноос их сургууль гэсэн статустай болжээ. Анх байгуулагдахдаа 4 факультеттай байсан нь урлагийн салбар, хууль эрх зүй, анагаах ухаан, шашин судлал юм. 

Парис хотод очсон хүмүүс заавал очдог нэг газар нь Люксембургийн цэцэрлэгт хүрээлэн.  Амарч зугаалахад тун таатай газар байна лээ. Их хотын нүргээнээс ангижирч хэсэг зуурч гэсэн амсхийх газар. 26 га талбай эзэлсэн энэ цэцэрлэгт хүрээлэнгийн нутаг дэвсгэр дээр өмнө их дээдсийн орд өргөө байжээ. Одоо Люксембургийн ордон бий. Энд Францын Сенат хуралддаг.  Люксембургийн цэцэрлэгт хүрээлэнд чулуугаар барьсан "Гиньоль" хэмээх хүүхэлдэйн театр, хуучны хүүхдийн морин тойруулга, усан оргилуур бий. Усан оргилуурт нь алсын удирдлагатай жижиг тоглоомын завь түрээслүүлэх үйлчилгээ байсан. 


Парисын төвөөр явж байхдаа тун санаандгүй байдлаар нэг үнэртэй усны музей үзлээ. Үнэртэй усны түүхийг бүхэлд нь харуулсан сайхан музей байсан даа. Эрт дээр үед хүмүүс хэрхэн үнэртэй ус үйлдвэрлэж байсныг харуулсан үзмэр олон байлаа.





Үнэртэй ус хийдэг асар том тогоо.


Үнэртэй усны гоёмсог  алтан сав 


Үнэртэй усны музейн гарах хэсэгт үнэртэн зардаг дэлгүүр ажиллана. Үнэртэй ус, гар нүүрийн саван худалдаж байна лээ. 
Үнэ ханш гэснээс Парис дэлхийн үнэтэй хотуудын тоонд орно. Ресторан орж хооллохоос илүүтэй супер маркет ороод иймэрхүү бэлэн хийсэн хоол худалдаж аваад идэж байлаа. Ресторанд хооллож байснаас дэлгүүрт зардаг хоол аваад идсэн нь хамаагүй хямд байсан. 


Парист байхдаа шөнийн амьдралтай нь бас танилцсан.




Дараачийн өдөр нь Луврын музей үзэв. Луврын музейн тасалбарыг интернэтээр худалдаж авсан. Энгийн тасалбар нь 17 евро. Францын эзэн хааны ордныг орчин цагт музей болгосон. 1190 онд ордны суурийг тавьжээ. Анх бол ганцхан цамхаг л байж. Викингийн эрэн үед харийн эзлэн түрэмгийлэгчдийг ирж байгаа эсэхийг л хянах зорилгоор байгуулсан цамхаг. 1317 оноос V  Карл хаан цамхгийг тойруулан ордон барих шийдвэр гаргажээ. Анх барьж байгуулсан цамхаг үүргээ гүйцэтгэсэн тул 1528 онд нураасан байна. 1792 онд Луврын ордонг музей болгох шийдвэр гаргасан байна.  1793 оны 8 дугаар сарын 10 нд муей ажиллаж эхэлжээ. Музей анх нээгдэх үедээ 2500 гаруй уран зурагтай байв
Аажимдаа музейн сан хөмрөг нэмэгджээ. Үзмэрүүд нь янз бүрийн замаар ирсэн байна.  Одоо Луврын музейн сан хөмрөгт 300 000 гаруй үзмэр байдаг. Тэдгээрийн 35 000 үзмэрийг нь олон нийтэд үзүүлдэг байна.  Луврын музейн гадаах талбайд байдаг шилэн пирамидыг 1989 онд барьжээ.


Музейн ерөнхий зураг төсөл макет 



Музей нь хэдэн хэдэн танхимтай. Дорно дахин, эртний Египет, эртний Грек, Ром, исламын соёлын өв, уран баримал, дүрслэх урлаг, Луврын ордны эд өлгийн зүйл гэсэн танхимууд бий. 



Луврын музей гол үзмэрүүдийн нэг нь Жоконда буюу Мон Лизагийн хөрөг. Энэ бүтээлийг зураач Леонардо да Винчи зурсан гэдгийг хүн болгон мэднэ. Энэ хөргийг яг хэдэн онд зурсан бэ? гэдэг тодорхой хугацааг түүхчид тогтоож чадаагүй. Гэхдээ 1503-1505 оны хооронд зурсан гэх таамаглал байдаг.  Энэ бол Флорентийн торгоны худалдаанчин Франческо дель Жокондагийн эхнэр  Моно Лиза Герардинигийн хөрөг гэж түүхчид үздэг. 


Энэ алдарт зураг байрлуулсан танхим руу ороход  зүү орох зайгүй гэмээр үзэгч ихтэй юм билээ. Холоос л барааг нь харсан даа. Луврын музейг үзэж явахдаа экстэйгээ туйлын төстэй нэг Солонгос залуутай тааралдсан. Найз охинтойгоо хамт музей үзэж явсан хүн. Өмнөх өдөр нь Эйфелийн цамхаг орчимд энэ хоёртой бас тааралдаж байсан юм. Том хотод нэг хүнтэйгээ хоёр удаа тааралдана гэдэг ховор тохиолдол.



Луврын музейд экстэйгээ төстэй хүнтэй тааралдаад тэрүүхэн хэсэг зуур зүрх булгилаад сонин л болдог юм байна лээ. 



Францын эзэн хааны сэнтий. Энэ сэнтийд Наполеон хаан заларч байсан юм байна.  


Луврын музейн сүүлийн танхим нь иймэрхүү уран барималтай. Яг иймэрхүү уран баримал Оросын дүрслэх урлагийн музейд бас байсан. Тэртээ олон жилийн өмнө Москвад "Пушкины нэрэмжит дүрслэх урлагийн музей"-д төстэй баримал үзэж байсан минь санаанд бууж байв. 


Луврын музейд гар утсаар зураг авах, гар утсаар видео бичлэг хийхийг зөвшөөрдөг юм билээ. Ийм учраас зураг чөлөөтэй авсан.  Музей рүү өдрийн 11 цагт ороод орой 18 цагт хаагдах хүртэл нь байсан даа. Ингээд музейн тухай тэмдэглэлээ дуусгая. 
Парист хүнсний бараа ямар үнэ ханштай байгааг сонирхох уу. Би ер нь очсон газар болгондоо хүнсний дэлгүүрээр нь орж үнэ ханш ямар байгааг сонирхож зургийг нь авчихдаг. Европт бол хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ нь бас ч гэж боломжийн. 























Парист хийсэн аялал маань өндөрлөв. Дараагийн очих газар маань Португалийн нийслэл Лиссабон хот.  Лиссабоны тэмдэглэлээ тун удахгүй бичнэ ээ. 

2023-11-08

Европыг дахин нээсэн нь: 1. Сэтгэл татам Барселона хот

2023 оны намар Европ руу ажил аялал хослуулан яваад ирсэн. 2022 оны намар Ирландын арал руу явж байсан бол 2023 оны намар Евроазийн эх газрын баруун хэсгээр нь явах хувь тохиолоо. Аялалдаа эртнээс бэлтгэсэн. Наадмын дараахан л Улаанбаатар хотоос Германы Франкфурт хот руу нисэх МИАТ-ын онгоцны тийз, Европт очсон хойноо хот хооронд явах автобусны тасалбар, онгоцны тийз, байрлах зочид буудлын захиалгаа хийв. Олон улсын картдаа хэдэн доллар шилжүүлэв. За ингээд намрын налгар өдөр аялалдаа гарсан даа. 


Улаанбаатараас Франкфурт хот руу МИАТ-ын онгоц 8 цаг гаруй ниснэ. BOENG 787-9 DREAMLINER  онгоцоор хөөрөв.  Өнгөрсөн жил МИАТ-ын онгоцоор нисэхэд их дажгүй бол өгч байсан. Харин энэ жил өгсөн хоол нь таалагдсангүй. Амт шимт муутай л юм өгч байна лээ. Зарим хүн "идэхээ л больчих" гэж хэлэх л байх л даа. Гэхдээ нэгдүгээрт, онгоцны тасалбарын үнэ хямд биш; хоёрдугаарт, хоолны өртөг нь тасалбарын үнэ мөнгөндөө шингэсэн байж таараа. Иймээс сэтгэл гаргаад, аятайхан амт шимттэй хоол өгч болно доо. 8 цаг нислэгт хүн өлсөөд тураад үхэхгүй. Гэхдээ нислэгийн цагаасаа 2-3 цагийн өмнө онгоцны буудал дээр очсон байх ёстой. Онгоцноос буугаад очсон газрынхаа хил гаалийн шалгалтаар орж, ачаа тээшээ аваад авахад дахиад цаг гаран болно. Ингээд бодохоор онгоцны хоол чухал. Төлсөн мөнгөндөө сэтгэл ханамжтай байх чанартай үйлчилгээ шаардах эрх байлгүй дээ. 
Франкфуртын нисэх онгоцны буудалд буулаа. Төөрмөөр том онгоцны буудал. Германы хилийн шалган нэвтрүүлэх дээр нэлээн байцаагдав. Паспорт дээр наасан Шенгений визийг шалгаж, паспорт дээрх миний зурагтай хуудсыг сайтар шинжиж хараад очих газраас ирүүлсэн урилгаа үзүүлэхийг шаардав. Бас Европын хотуудаар дамжин явах хот хоорондын автобусны билет, европ доторх онгоцны нислэгийн электрон тийзээ ч үзүүлэв. Дээр нь нэмээд зочид буудлын захиалгын хуудас... Нэлээн удаан шалгуулсан. Эцэст нь нэг юм хилээр нэвтрэхийг зөвшөөрч тамга дарж өгөв. 
Франкфуртын нисэх буудалд хэдэн цагийг өнгөрүүл
ээд дараагийн нислэгтээ суулаа. lufthansa компанийн онгоцоор Франкфуртаас Испани улсын Барселона хот руу нисэв.  Барселона хотод оройны 20:00 цагийн үед газардав. Ачаа тээшээ авсаар баятайл 21:00 цаг дөхөв. Зөөлөн уур амьсгал, шиврээ бороотой угтав. Нисэх буудлын гаднаас нь автобусанд сууж захиалсан зочид буудлынхаа ойролцоо буув. Нисэх буудлаас хотын төв хүртэл  автобусны тасалбар 6 евро 75 цент. 

Автобуснаас буугаад бага зэрэг төөрч будилсаар зочид буудлаа олов. Цагийн зөрүү их учраас нүд анилдаад шуудхан л унтав. Харин өглөө нь эрч хүч дүүрэн сэрээд Барселона хотын гудамж метрлэх үндсэн ажилдаа оров. 
Бороотой өглөө угтав. 2023 оны 8 дугаар сарын сүүлээр Улаанбаатарт модны навч шарлаагүй байсан бол Барселона хотод аль хэдийнээ алтан намар жинхэнэ утгаараа айлчилжээ. Бороо орж байсныг үл ажран явганаар зугаалав. 



Пакистан худалдагчтай жижиг дэлгүүр орж Lycamoblie хэмээх операторын сим карт 10 еврогоор худалдан авлаа. Сим карттай гэдэг маань интернэттэй гэсэн үг. Интернэттэй хүн  дэлхийн хаана ч очсон алзахгүй.  Бас Барселона хотын метро, автобус, трамвайгаар 2 өдрийн турш чөлөөтэй зорчих  тасалбар 16 евро 40 центээр худалдан авлаа. 


Хотын төв орж жуулчид хамгийн их очдог газруудаар нь зугаалав. Барселона хот уран барилгаараа алдартай юм байна. Энэ хотод XIX зууны үед амьдарч байсан Антонио Гауди хэмээх архитекторчийн зураг төслөөр барьсан барилга байгууламжууд олон байдаг аж. Интернэт ухлаа. Архитекторч Антонио Гауди 1852 онд төрсөн хүн аж. Тэрээр 1878 онд архитектурын сургууль төгсөөд барилга байгууламжийн зураг төсөл гаргах ажилд орсон байна. Антонио Гаудигийн хамгийн анх ажил нь Барселона хотын төв талбайн гудамжны дэнлүүний шонгийн зураг төсөл байжээ.  Антонио Гауди бүх ухамсарт амьдралаа уран барилгын загвар гаргахад зориулсан бөгөөд огт гэрлэж байгаагүй. Жозеф Моро гэдэг бүсгүйд дурлаж гэрлэх санал тавьж байсан ч цаадах нь зөвшөөрөөгүй аж. Бүтэлгүй дурлалын дараа Антонио Гауди  католик шашинд  гүн сүсэглэх болжээ. Антонио Гауди хаагдмал, их зантай, биеэ тоосон бүдүүлэгдүү гэмээр хүн байсан гэж хүмүүс ярьдаг. Гэвч түүнийг сайн мэддэг хүмүүс "Антонио Гауди үнэнч зан чанартай, нөхөрлөлдөө үнэнч хүн байсан" гэж дурссан байдаг. Идэр залуу насандаа Антонио Гауди маш дэгжин байжээ. Үнэтэй хослол өмсөж, үс, сахал нь ямагт цэгцтэй байв. Дээд зэрэглэлийн ресторанд хооллож, дуурь, бүжгэн жүжиг байнга үздэг байжээ. Харин хичээл насанд ирээд гадаад зүс төрхдөө анхаарахаа больжээ. Өөр хоорондоо авцалдахгүй хувцаслаж, маш даруухан байдлаар хооллох болов. Гудамжинд явж байхад нь ядуу гуйлгачин гэж эндүүрч байсан тохиолдол ч гарч байж. 
1926 оны 6 дугаар сарын 7 ний өглөө Антонио Гауди тогтмол очиж мөргөл үйлддэг сүм рүү явах замдаа трамвайнд мөргүүлж бэртсэн байна. Ямар ч бичиг баримтгүй, тун муухай хувцасласан өвгөнийг хэн ч алдарт архитекторч гэж таниагүй бөгөөд нэлээд цаг алдсаны эцэст ядуусын эмнэлэгт хүргэжээ. Түүнд анхан шатны тусламж үзүүлсэн байна. Маргааш нь түүнийг Антонио Гауди гэж таньсан бөгөөд эмнэлгийн тусламж зохих ёсоор үзүүлсэн байна. Гэвч тухайн үед Антонио Гаудигийн биеийн байдал нэлээн дордсон байж. Осолд орсноос хойш 3 хоногийн дараа Антонио Гауди амьсгал хураажээ. 
Антонио Гаудигийн зураг төслөөр бүтээн байгуулсан хамгийн алдартай барилгуудын нэг нь Саграда Фамилиа (Sagrada Familia) сүм юм. Анх энэ сүмийн зураг төслийг Франсиско дель Вильяр хэмээх архитекторч гаргаж 1882 оноос барьж эхэлжээ.  1883 оноос Антонио Гаудиг энэ төсөлд урьж оролцуулжээ. Сүмийг сүсэгтнүүдийн хандиваар барьж байгуулна гэсэн гол болзолтой. Иймээс 2023 оны 10 дугаар сар хүртэл барилгын ажил үргэлжилжээ.  Ийнхүү 140 жил барилгын ажил үргэлжилсэн байна. Намайг 2023 оны 8 дугаар сарын сүүлээр очиход Саграда Фамилиа сүм иймэрхүү байдалтай байлаа.


Барселона хотод үзсэн дараагийн нэг барилга нь "Каса Мила" хэмээх барилга. Антонио Гаудиг алдаршуулсан барилгын нэг.  1969 онд энэ байшинг Испанийн үндэсний дурсгалт барилгаар бүртгэгдсэн. НҮБ-ын соёл шинжлэх ухааны төрөлжсөн байгууллага ЮНЕСКО  уран барилгуудыг дэлхийн өвд бүртгэдэг бөгөөд ХХ зуунд баригдсан барилга байгууламжаас "Каса Мила" байшинг хамгийн түрүүнд (1984 онд) бүртгэн авчээ. 



Дараа нь Барселона хотын төв талбайг нь үзлээ. Гоёмсог уран баримал, хөшөө дурсгал, усан оргилууртай сайхан цэлгэр талбайтай юм билээ. 




Барселона хотод ПРИУС 40, 41 таксинд явж байна лээ. Барселона хотын гудамж нэг иймэрхүү. Барселона хотод үнэтэй ресторанд хооллосонгүй. Харин Mc Donalds орж бургер идэж, нэг бол томоохон өөртөө үйлчлэх дэлгүүрийн хүнсний тасаг орж бэлэн юм идэж явлаа. Барселона хотод бургер, газтай ундаа, шарсан төмсний багц нь 6.20-с 9 еврогийн хооронд хэлбэлзэж байв.
Барселона хотод үнэ төлбөргүй үзэж болох хэд хэдэн музей байна лээ. Жишээ нь Барселона хотын музей (Museu d Història de la Ciutat Barcelona) үнэ төлбөргүй. Хотын музейг 1943 онд байгуулжээ. Музей хэд хэдэн барилга байгууламжаас бүрддэг юм байна. Газар доорх хонгил ч музейн нэг хэсэг гэж тооцогддог. Музейн барилга байгууламжийн талбайн хэмжээ нь 4000 кв.метр. Нийтдээ 35000 үзмэр, эртний эд өлгийн зүйл хадгалжээ. Сонирхол татсан нэг том үзмэр: эртний цаг. 

Музейн дотор талбай


Барселона хотын эртний дүр төрх 


Эртний шаазан аяга, таваг 
Барилгын чимэглэл


Авдар




Барселонад байхдаа үзсэн өөр нэг музей бол Фредерик Маресын нэрэмжит уран баримлын музей. Музей Барселона хотын Готик хороололд хоёр давхар байшинд байрладаг.  Нэгдүгээр давхарт нь Иберийн үеэс XV зуун хүртэл уран баримал, хоёрдугаар давхарт нь XV-XIX зуун хооронд бүтээгдсэн баримал дэлгэн үзүүлжээ.   
Барселонад байсан хоёр дахь өдрөө тэнгисийн эрэг дээр очив. Торгон зөөлөн элсэн дээр хөл нүцгэн алхав. Тэнгисийн хүчит давлагаанд эрхгүй сүрдмээр юм билээ.




Барселонад хүнсний дэлгүүрийн үнэ ханшийг сонирхуулъя. 


















Барселонад байсан хоёр дахь өдрөө Барселона хотын авто вокзалаас Парис руу хөдлөв.